Луҳанскдаги таълим масканига йўлланган зарба ортидан баҳслар авж олди
Фото: Леонид Пасечник / Коллеж ётоқхонаси
Дунёнинг энг қайноқ нуқталаридан бири бўлиб қолаётган Украина заминидаги қуролли тўқнашувлар навбатдаги халқаро сиёсий ва ҳарбий баҳс-мунозараларга сабаб бўлди. Россия назорати остида бўлган Луҳанск вилоятининг Старобелск шаҳрида жойлашган педагогика коллежининг ўқув биноси ҳамда талабалар турар жойига йўлланган кучли ҳаво зарбаси глобал миқёсда кескин муҳокама марказига чиқди. Россия Президенти Владимир Путин ушбу ҳодисада Украина қуролли кучларини очиқчасига «террорчилик ҳужуми» уюштиришда айблади.
Россия Федерацияси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги берган энг сўнгги расмий маълумотларга таянадиган бўлсак, 22 майга ўтар кечаси содир бўлган ушбу даҳшатли портлаш оқибатида қурбон бўлганлар сони нақд 21 нафарга етган, яна 42 нафар фуқаро турли даражадаги оғир тан жароҳатлари олган. Ҳодиса жойидаги вайроналарни тозалаш ва қидирув-қутқарув амалиётлари тўлиқ якунланган. Расмий манбалар ҳужум уюштирилган қалтис дақиқаларда бино ичида 14 ёшдан 18 ёшгача бўлган 86 нафар ўсмир йигит-қиз борлигини маълум қилди.
Тўлқинли ҳужум: Путин ва БМТдаги баёнотлар
Кремль раҳбари ўз чиқишида ушбу фожиа шунчаки тасодиф ёки мўлжалдан адашиш натижаси эмаслигини алоҳида урғулади. Унинг фикрича, ҳужум ўта режали тарзда, учта тўлқинда ва бир нуқтанинг ўзига нақд 16 та учувчисиз учиш аппаратини (дрон) йўналтириш орқали амалга оширилган.
«Мазкур ётоқхона яқинида ҳеч қандай ҳарбий аҳамиятга эга бўлган объект мавжуд эмас эди. Шу сабабли, ушбу снарядлар бизнинг ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимларимиз (ҲҲМ) ёки радиоэлектрон кураш (РЭК) воситаларимиз таъсирида йўналишини ўзгартириб бинога урилган, дейишга ҳеч қандай асос йўқ. Кимдир бошқа нишонни кўзлагани, дронлар эса уриб туширилиб, тасодифан ушбу маскан устига қулагани ҳақидаги важларни мутлақо қабул қилиб бўлмайди», — деди Владимир Путин.
Айни шу тезислар жума куни ўтказилган БМТ Хавфсизлик кенгашининг фавқулодда йиғилишида Россиянинг доимий вакили Василий Небензя томонидан ҳам янгради. У Ғарб давлатларини ушбу қонли ҳужумни расман қоралашга чақирди ва расмий Киев бундай узоқ масофали зарбаларни НАТО давлатлари етказиб бераётган замонавий қуроллар ҳамда тақдим этаётган разведка маълумотлари туфайли амалга ошираётганини таъкидлади.
Ғарб ва Украинанинг жавоби: «Пропаганда шоуси»
Бироқ, халқаро ҳамжамият ва Ғарб давлатлари, хусусан, Буюк Британия, Латвия ҳамда Дания вакиллари Старобелскдаги ушбу ҳодиса ҳақидаги хабарлар атайлаб уюштирилган навбатдаги «дезинформация» (ёлғон ахборот) бўлиши мумкинлигини илгари суришди. Улар уруш кетаётган ҳудуддаги ушбу маълумотларни мустақил манбалар орқали текшириш ва тасдиқлашнинг имкони йўқлигини билдиришди. Украинанинг БМТдаги элчиси Андрей Мелник эса россиялик ҳамкасбининг нутқини соф «пропаганда шоуси» деб атади.
Шунга қарамай, Россия ТИВ расмий вакили Мария Захарова Москвада фаолият юритаётган хорижлик журналистларни фожиа жойига бориб, вазиятни ўз кўзлари билан кўришга таклиф қилди.
Ўз навбатида, Украина Қуролли кучлари Бош штаби Кремлнинг тинч аҳоли объектларига зарба берилгани ҳақидаги баёнотларини «ҳақиқатни манипуляция қилиш» деб баҳолади. Расмий Киев ўз ҳарбийлари халқаро гуманитар ҳуқуқ меъёрларига қатъий риоя қилган ҳолда фақат ва фақат душманнинг ҳарбий инфратузилмасига зарба беришини маълум қилди.
Сирли «Рубикон» бўлинмаси аслида нима?
Шу билан бирга, Украина томони 22 майга ўтар кечаси амалга оширилган ҳаво ҳужумлари давомида Россиянинг бир қатор муҳим ҳарбий нуқталари, жумладан, ўқ-дори омборлари, бошқарув пунктлари ва айнан Старобелск шаҳри ҳудудида жойлашган „Рубикон“ бўлинмаси штабларидан бири муваффақиятли нишонга олинганини тасдиқлади.
Украина разведкаси маълумотларига кўра, «Рубикон» — бу Россия Мудофаа вазирлигининг тўлиқ учувчисиз учиш аппаратларини (дронларни) бошқариш ва улардан фойдаланишга ихтисослашган ўта махфий ҳарбий бўлинмаси бўлиб, айнан улар Украина ҳудудидаги объектларга зарба бериш билан шуғулланиб келади.
Мустақил тадқиқотчи гуруҳ ҳисобланган Conflict Intelligence Team (CIT) асосчиси Руслан Левиев ушбу таълим муассасаси нима сабабдан нишонга айлангани борасида иккита эҳтимолий тахминни илгари сурди:
Биринчи версия: Коллеж биносидан ҳақиқатдан ҳам ниқоб сифатида фойдаланилган ва унинг ичида Россия армиясининг «Рубикон» ўқув-ҳарбий маркази жойлашган бўлиши мумкин. «Бинонинг ҳужжатда коллеж деб ёзилиши, у ерда ҳарбий штаб бўлиши мумкин эмаслигини англатмайди», дейди эксперт.
Иккинчи версия: Разведка маълумотларини тўплаш ёки нишонни аниқлаш жараёнида техник хатоликка йўл қўйилган бўлиши мумкин.
Мутахассис Украина армияси атайлаб фуқаровий мақсаддаги оддий таълим масканини ўққа тутгани ҳақидаги иддаоларни мантиққа зид ва ҳақиқатдан йироқ деб ҳисоблайди. Вазият атрофидаги сиёсий зиддиятлар давом этмоқда.
Сизнингча, уруш шароитида мана шундай баҳсли ва икки томонлама зиддиятли вазиятларда қайси томоннинг баёнотлари ҳақиқатга яқинроқ деб ўйлайсиз?
