Таяу Шығыс аймағындағы саяси және әскери шиеленіс күтпеген жерден қайта өршіді. Ақ үй әкімшілігі мен Тегеран арасындағы текетірес ашық қақтығыс кезеңіне өтті. АҚШ қарулы күштері Иранның оңтүстік шекарасындағы стратегиялық маңызы бар Бандар-Аббас порты маңындағы әскери нысанға қуатты әуе соққысын жасады.

«Reuters» ақпарат агенттігінің мұхиттың арғы жағындағы жоғары лауазымды шенеуніктерге сілтеме жасай отырып хабарлауынша, бұл шабуыл аймақтағы күштер тепе-теңдігін түбегейлі өзгертіп жіберуі мүмкін. Әлемдік қауымдастық алаңдаушылықпен бақылап отырған бұл қауіпті қақтығыстың егжей-тегжейін және тараптардың ресми ұстанымын бір мақалаға жинақтадық.

Хормуз бұғазындағы әуе шайқасы және құпия нысана

Америкалық әскери қолбасшылық өкілінің айтуынша, АҚШ әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелері халықаралық су жолы саналатын Хормуз бұғазы аумағында Иранға тиесілі төрт жауынгерлік дронды (ұшқышсыз ұшу аппараты) атып түсірген.

Алайда АҚШ армиясы мұнымен тоқтап қалмады. Пентагон Бандар-Аббас қаласында орналасқан Иранның құпия жер асты басқару штабын нысанаға алды. Жедел мәліметтерге сәйкес, дәл сол сәттерде бұл жасырын мекенде кезекті шабуылдаушы дронды әуеге көтеруге қызу дайындық жүріп жатқан. Ақ үй өкілдері бұл қатаң әскери әрекеттер тек «қорғаныс мақсатында және қолданыстағы атысты тоқтату режимін сақтау үшін» жүзеге асырылғанын алға тартуда.

Иранның қатаң жауабы және Кувейттегі алаңдаушылық

Американың бұл соққысы жауапсыз қалмады. Көп ұзамай Иранның ең қуатты әскери құрылымы саналатын Ислам революциясы сақшылары корпусы (ИРСК) мәлімдеме жасап, АҚШ басқыншылығына лайықты жауап қайтарылғанын жариялады. Иран әскерилері Пентагонның Таяу Шығыстағы ірі әуе базаларының біріне зымырандар мен дрондар арқылы жауап соққысын берді.

Ислам революциясы сақшылары корпусының мәлімдемесі: «Бұл шабуыл Вашингтон үшін қатаң ескерту. Олар кез келген басқыншылықтың жауапсыз қалмайтынын білуі тиіс. Егер бұл жағдай қайталанатын болса, Тегеранның келесі соққылары бұдан да қатыгез және шешуші сипат алады»..

Иран тарапы қай әскери база нысанаға алынғанын құпия ұстағанымен, дәл сол минуттарда Кувейт Қарулы күштері (мұнда АҚШ-тың ең ірі әскери нысандары орналасқан) елдің әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелері сырттан ұшып келген бірнеше зымыран мен дронды жойғаны туралы шұғыл хабар таратты.

Кемелерге оқ атылуы: Келеңсіздік неден басталды?

Иранның «Tasnim» ақпарат агенттігінің мәліметіне қарағанда, АҚШ-тың әуе соққысынан сәл бұрын Хормуз бұғазында қауіпті оқиға орын алған. ИРСК теңіз күштері аталған бұғаз арқылы жүзіп өтпек болған, Америкаға тиесілі (немесе оған қатысты) алып мұнай танкерін тоқтату үшін оқ атқан. Қарулы қарсылыққа тап болған ірі кеме өз бағытын өзгертіп, кері қайтуға мәжбүр болған.

Жағдайдың түпкі себебі неде? Қазіргі таңда екі мемлекет арасында перде артында атысты тоқтату бойынша ауыр келіссөздер жүріп жатқан еді. Тараптар әлемдік экономика үшін су мен ауадай қажет Хормуз бұғазын кемелер қатынасы үшін қайта ашу мәселесінде ортақ шешімге келе алмай отыр. Иран соғыс басталған алғашқы күндері-ақ бұл жолды жауып тастаған, ал АҚШ бұған жауап ретінде Иранның барлық теңіз порттарын қоршауға (блокада) алған болатын.

Дональд Трамптың шарттары және қатаң ультиматум

Бұл оқиғалардан бір күн бұрын, яғни 27 мамырда АҚШ Президенті Дональд Трамп Иранмен жүргізіліп жатқан саяси диалог шарттарына мүлдем қанағаттанбайтынын ашық айтқан еді. Ақ үй басшысы Иран үкіметінің экономикалық дағдарыстан шығу және соғысты тоқтату үшін бұл келісімді жасауға «өте құштар екенін» меңзеді.

Сонымен қатар, Трамп егер Тегеран Вашингтон қойып отырған талаптарға толық мойынсұнбаса, Иранның ядролық және әскери нысандарына қатыгез әрі ауқымды әуе соққылары қайтадан басталатыны туралы тағы бір мәрте ультиматум берді. Аймақта бейбітшілік орнату жолындағы бұл қауіпті қадамдар әлемдік нарықта мұнай бағасының көтерілуіне және жаңа соғыс ошағының тұтануына себеп болуы мүмкін. Жағдайды бақылауды жалғастырамыз.

Gormuz boʻgʻozi — соңғы жаңалықтар