Эрон уруши фонида Россия ва Кўрфаз давлатлари алоқалари совимоқда

Яқин Шарқдаги геосиёсий тўфонлар нафақат минтақа, балки бутун дунё дипломатиясини остин-устун қилмоқда. Бир пайтлар мустаҳкам кўринган алоқалар бугун синовдан ўтмоқда. Zamin.uz халқаро майдондаги энг муҳим ўзгаришларни таҳлил қилиб, эътиборингизга ҳавола этади.

Дўстликка путур етказиб: Москванинг Теҳрон билан яқинлашуви

Британиянинг нуфузли The Times нашри берган маълумотларга кўра, Россия ҳамда Кўрфаз араб монархиялари ўртасидаги йиллар давомида шаклланган илиқ муносабатларга дарз кетган. Бунга асосий сабаб сифатида Москванинг АҚШ ва Исроилга қарши курашаётган Эронни очиқдан-очиқ қўллаб-қувватлаши кўрсатилмоқда.

Эрон томонидан АҚШнинг араб ўлкаларидаги ҳарбий базаларига йўлланаётган ракета ва дрон зарбаларида Россиянинг қўли борлиги ҳақидаги тахминлар вазиятни янада кескинлаштирган. Таъкидланишича, Кремль Теҳронга АҚШ объектларини аниқ нишонга олиш учун стратегик разведка ва сунъий йўлдош маълумотларини тақдим этган бўлиши мумкин. Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров бу айбловларни инкор этиб, базалар жойлашуви махфий эмаслигини айтган бўлса-да, араб лидерлари бу баёнотдан қониқмаган ва Кремлдан қаттиқ хафа бўлишган.

Миллиардлаб доллар зарар ва «ракета ёмғири»

Gulf Research Center таҳлилларига кўра, жорий йилнинг 28 февралидан 3 апрелигача Эрон араб давлатлари ҳудудига 6350 маротаба зарба берган. Бу ҳужумлардан энг кўп жабр кўрган мамлакат Бирлашган Араб Амирликлари бўлди — барча зарбаларнинг 40 фоизи айнан шу давлатга тўғри келган.

Иқтисодий оқибатлар эса даҳшатли:

• Кунлик зарар: Financial Times ҳисоб-китобича, Ҳўрмуз бўғозидаги назорат ва энергетика объектларига ҳужумлар туфайли Кўрфаз давлатлари ҳар куни 2,3 миллиард доллар йўқотмоқда.

• Экспорт инқирози: Нефть ва газ экспортининг асосий йўли бўлган бўғознинг ёпилиши Саудия Арабистони, Қатар ва Кувайт иқтисодиётига катта зарба бўлди.

БМТдаги «хиёнат» ва дипломатик вето

Араб давлатларининг БМТ Хавфсизлик кенгаши орқали Эронга нисбатан куч ишлатиш ва Ҳўрмуз бўғозини очиш талаби қўйилган резолюциясига Россия ва Хитойнинг вето қўйиши араб дунёсида «орқадан берилган зарба» ёки «хиёнат» сифатида қабул қилинди. 2022 йилда Украина инқирози бошланганда бетараф қолган ва ҳатто воситачилик қилган араблар энди Москванинг Теҳрон тарафини олишини кечира олмаяптилар.

Украинанинг «ёрдам қўли» ва янги иттифоқлар

Вазиятдан унумли фойдаланган Украина президенти Владимир Зеленский Кўрфаз мамлакатларига турне уюштириб, Эрон дронларига қарши курашда ўз тажрибасини таклиф қилди. Натижада Саудия Арабистони, БАА ва Қатар билан мудофаа соҳасида муҳим битимлар имзоланди.

Таҳлилчиларнинг фикрича, уруш якунлангач, Кўрфаз давлатлари нафақат Россия, балки уларни етарлича ҳимоя қила олмаган АҚШ билан ҳам муносабатларини қайта кўриб чиқиши мумкин. Бу эса минтақада мутлақо янги сиёсий давр бошланишидан далолат беради.

Ҳурматли ўқувчилар, сизнингча, Кўрфаз давлатлари Россиядан бутунлай юз ўгириши мумкинми? Украинанинг минтақадаги ҳарбий кўмаги вазиятни ўзгартира оладими?