O‘simliklar ovoz chiqaradi, hayvonlar esa javob qaytaradi
Tabiat inson eshitish qobiliyatidan tashqaridagi noyob “signallar” bilan to‘lib-toshgan. Yaqinda Isroilning Tel-Aviv universiteti olimlari o‘tkazgan ilmiy tadqiqot shunga olib keldiki — o‘simliklar stress holatida o‘zini ovoz bilan ifodalashi mumkin va bu ovozlar hayvonlarga ta’sir ko‘rsatishi ehtimoldan yiroq emas.
. Ilk marta o‘simliklar tomonidan chiqarilgan ovozlarga hayvonlar tomonidan javob qaytarilgani tasdiqlandi. Tel-Aviv universiteti tadqiqotchilari aniqlashicha, urg‘ochi parvonak pomidor o‘simligi stressda ekanligini ko‘rsatuvchi ovozlarni eshitganlarida, unga tuxum qo‘ymaslikni ma’qul ko‘rishgan.
. Bu yangilik shundan dalolat beradiki, tabiatda inson eshita olmaydigan tovushlar orqali amalga oshadigan yashirin “ekoaloqalar” mavjud.
. “Bu hayvonning o‘simlik tomonidan chiqarilgan ovozga javob bergani ilk bor aniqlangan holat,” — deydi professor Yossi Yovel. “Ayni paytda, bu hali taxmin, ammo ehtimol, ko‘plab hayvonlar ushbu ovozlar orqali ovqat, panoh yoki changlatish kabi qarorlar qabul qilishi mumkin.”
. Olimlar ushbu natijani aniqlash uchun maxsus nazorat qilingan muhitda parvonak reaksiyasini o‘rganishgan. Ovoz va ko‘rinish bir-biridan alohida tahlil qilingan bo‘lib, natijada faqat ovoz omil sifatida qayd etilgan.
. Tadqiqotning keyingi bosqichida turli o‘simliklarning qanday ovoz chiqarishi va boshqa jonzotlar bu ovozlarga qanday munosabat bildirishi o‘rganiladi.
. Professor Lilax Hadaniga ko‘ra, yana bir qiziqarli yo‘nalish — o‘simliklar bir-biriga ovoz orqali ma’lumot uzatishi mumkinmi, degan savol. Uning so‘zlariga ko‘ra, masalan, quruqchilik sharoitida bir o‘simlik boshqalariga “ogoxlantirish signali” yuborib, ular suv sarfini kamaytirishi mumkin.
. Tadqiqotchilar ta’kidlashicha, o‘simliklar sezuvchan emas, ya’ni ongli emaslar. Ular chiqarayotgan tovushlar fiziologik o‘zgarishlar ta’sirida sodir bo‘ladi. Ammo bu tovushlar boshqa jonzotlar uchun foydali axborot manbaiga aylanishi mumkin.
. Agar shu taxminlar to‘g‘ri bo‘lsa, o‘simliklar va hayvonlar birgalikda evolyutsiya jarayonida bir-birini tushunishga moslashgan. “Agar hayvonlar ushbu tovushlar orqali axborot olish imkoniyatiga ega bo‘lsa, o‘simliklar ham ularni balandroq yoki ko‘proq chiqara boshlashi mumkin,” — deydi professor Hadani.
. “Bu hali ilmiy jihatdan to‘liq ochilmagan, ulkan va qiziqarli yo‘nalish. U butun boshli yashirin olamning eshigini ochishi mumkin.”
. Ushbu tadqiqotda olimlar aynan urg‘ochi parvonaklarni kuzatishgan, chunki ular tuxumlarini ko‘pincha pomidor o‘simliklariga qo‘yadi. Bundan maqsad — kapalak qurtlari uchun yetarlicha ozuqa mavjud bo‘lishi. Ammo o‘simlik “ovoz orqali” stress holatida ekanligini bildirayotganda, parvonaklar o‘z tuxumlarini boshqa joyga qo‘yishga qaror qilishgan.
. Bu hodisa ko‘rsatmoqdaki, tabiatda hali eshitilmagan, ko‘rilmagan muloqot turlari bor va ular hayotning muhim tarkibiy qismi bo‘lishi mumkin.
"Zamin"ni Telegram'da o'qing!. Ilk marta o‘simliklar tomonidan chiqarilgan ovozlarga hayvonlar tomonidan javob qaytarilgani tasdiqlandi. Tel-Aviv universiteti tadqiqotchilari aniqlashicha, urg‘ochi parvonak pomidor o‘simligi stressda ekanligini ko‘rsatuvchi ovozlarni eshitganlarida, unga tuxum qo‘ymaslikni ma’qul ko‘rishgan.
. Bu yangilik shundan dalolat beradiki, tabiatda inson eshita olmaydigan tovushlar orqali amalga oshadigan yashirin “ekoaloqalar” mavjud.
. “Bu hayvonning o‘simlik tomonidan chiqarilgan ovozga javob bergani ilk bor aniqlangan holat,” — deydi professor Yossi Yovel. “Ayni paytda, bu hali taxmin, ammo ehtimol, ko‘plab hayvonlar ushbu ovozlar orqali ovqat, panoh yoki changlatish kabi qarorlar qabul qilishi mumkin.”
. Olimlar ushbu natijani aniqlash uchun maxsus nazorat qilingan muhitda parvonak reaksiyasini o‘rganishgan. Ovoz va ko‘rinish bir-biridan alohida tahlil qilingan bo‘lib, natijada faqat ovoz omil sifatida qayd etilgan.
. Tadqiqotning keyingi bosqichida turli o‘simliklarning qanday ovoz chiqarishi va boshqa jonzotlar bu ovozlarga qanday munosabat bildirishi o‘rganiladi.
. Professor Lilax Hadaniga ko‘ra, yana bir qiziqarli yo‘nalish — o‘simliklar bir-biriga ovoz orqali ma’lumot uzatishi mumkinmi, degan savol. Uning so‘zlariga ko‘ra, masalan, quruqchilik sharoitida bir o‘simlik boshqalariga “ogoxlantirish signali” yuborib, ular suv sarfini kamaytirishi mumkin.
. Tadqiqotchilar ta’kidlashicha, o‘simliklar sezuvchan emas, ya’ni ongli emaslar. Ular chiqarayotgan tovushlar fiziologik o‘zgarishlar ta’sirida sodir bo‘ladi. Ammo bu tovushlar boshqa jonzotlar uchun foydali axborot manbaiga aylanishi mumkin.
. Agar shu taxminlar to‘g‘ri bo‘lsa, o‘simliklar va hayvonlar birgalikda evolyutsiya jarayonida bir-birini tushunishga moslashgan. “Agar hayvonlar ushbu tovushlar orqali axborot olish imkoniyatiga ega bo‘lsa, o‘simliklar ham ularni balandroq yoki ko‘proq chiqara boshlashi mumkin,” — deydi professor Hadani.
. “Bu hali ilmiy jihatdan to‘liq ochilmagan, ulkan va qiziqarli yo‘nalish. U butun boshli yashirin olamning eshigini ochishi mumkin.”
. Ushbu tadqiqotda olimlar aynan urg‘ochi parvonaklarni kuzatishgan, chunki ular tuxumlarini ko‘pincha pomidor o‘simliklariga qo‘yadi. Bundan maqsad — kapalak qurtlari uchun yetarlicha ozuqa mavjud bo‘lishi. Ammo o‘simlik “ovoz orqali” stress holatida ekanligini bildirayotganda, parvonaklar o‘z tuxumlarini boshqa joyga qo‘yishga qaror qilishgan.
. Bu hodisa ko‘rsatmoqdaki, tabiatda hali eshitilmagan, ko‘rilmagan muloqot turlari bor va ular hayotning muhim tarkibiy qismi bo‘lishi mumkin.
Mavzuga oid yangiliklar
Maʼlumot Mehmon guruhidagi foydalanuvchilar ushbu maqolaga izoh qoldira olmaydi.
