Tramp Polshaga qo‘shimcha amerikalik harbiylarni yuborishini e’lon qildi
Okean orti va Yevropa qit’asi o‘rtasidagi harbiy-siyosiy hamkorlik kutilmagan va shiddatli burilishlar pallasiga kirdi. AQSH Prezidenti Donald Tramp 22 mayga o‘tar kechasi o‘zining «Truth Social» ijtimoiy tarmog‘idagi rasmiy sahifasida xalqaro hamjamiyat diqqatini tortgan muhim bayonotni e’lon qildi.
Oq uy rahbari o‘z postida shunday deb yozadi:
«Hozirgi Polsha Prezidenti Karol Navrotskiyning saylovlarda ishonchli g‘alaba qozongani hamda u bilan shakllangan samimiy va mustahkam munosabatlarimizni yuqori baholagan holda, Qo‘shma Shtatlar Polshaga qo‘shimcha 5 ming nafar harbiy xizmatchini safarbar etayotganini katta mamnuniyat bilan ma’lum qilaman».
Biroq Tramp o‘z bayonotida ushbu kuchlar mutlaqo yangi harbiy kontingent hisoblanishi yoki avvalroq Polshaga yuborilishi rejalashtirilgan bo‘lsa-da, shu yilning 13 may kuni bekor qilingan 4 ming kishilik 2-bronetank brigadasining o‘rnini to‘ldirish uchun yuborilayotganiga aniqlik kiritmadi.
Pentagonning bekor qilingan rejasi va Varshavaning noroziligi
Bundan bir necha kun avval, ya’ni 13 may kuni nufuzli The Wall Street Journal va Defence News nashrlari AQSH Mudofaa vazirligi (Pentagon) Polshaga 4 ming askardan iborat qo‘shin yuborish rejasini to‘satdan to‘xtatib qo‘ygani haqida xabar bergan edi. Jurnalistlarning fikricha, mazkur qaror Donald Tramp ma’muriyati tomonidan Yevropadagi AQSH harbiy kontingentini bosqichma-bosqich qisqartirish bo‘yicha ishlab chiqilgan global strategiya doirasida qabul qilingan.
Politico nashrining Oq uy va Pentagonga yaqin ishonchli manbalari bergan ma’lumotga ko‘ra, AQSHning bu qarori mahalliy harbiy doiralarda keskin e’tirozlarga sabab bo‘lgan. Gap shundaki, Polsha Qurolli kuchlari rahbariyati o‘z tuproqlariga amerikalik askarlar kelmasligi haqidagi xabarni ittifoqchilik kelishuvlariga zid ravishda, rasmiy kanallar orqali emas, balki OAV orqali bilib qolgan.
Berlin bilan siyosiy sovuqchilik va Yevropaning xavotiri
E’tiborli jihati, Vashington mazkur qarordan oldin Yevropaning boshqa bir yirik davlati — Germaniyadan ham 5 ming nafar amerikalik harbiylarni olib chiqib ketishini e’lon qilgan edi. Oq uyning bunday keskin qadami Germaniya Kansleri Fridrix Mersning AQSH-Isroil koalitsiyasi tomonidan Eronga qarshi olib borilayotgan urush va harbiy harakatlarga nisbatan bildirgan keskin tanqidiy munosabatidan so‘ng sodir bo‘ldi.
Joriy yilning 17 may holatiga ko‘ra, Polsha hukumati AQSH qo‘shinlarining qisqarishi mumkinligi haqidagi xabarlardan so‘ng vaziyatning salbiy ssenariysiga tayyorgarlik ko‘ra boshlagan. Polsha Qurolli kuchlari Bosh shtabi rahbari Veslav Kukula atrofidagi manbalar Varshava yuzaga kelgan harbiy vaziyatdan to‘liq xabardor bo‘lgani va yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan bo‘shliqni to‘ldirish choralarini ko‘rayotganini tasdiqlagan.
Shunga qaramay, Polsha Mudofaa vaziri Vladislav Kosinyak-Kamish bayonot berib, mamlakat hududidagi amerikalik harbiylar soni aslo kamaymasligini, aksincha, ularning safini yanada kengaytirish bo‘yicha ikki tomonlama muzokaralar izchil davom etayotganini qat’iy ta’kidlab o‘tdi.
Raqamlar so‘zlaganda: AQSHning Yevropadagi harbiy kuchi
Ma’lumotlarga ko‘ra, joriy yilning may oyi o‘rtalaridagi hisob-kitoblarga binoan, Polsha zaminida taxminan 7400 nafar amerikalik harbiy xizmatchi joylashtirilgan edi. Umumiy hisobda esa, so‘nggi yillarda rasmiy Vashington Yevropa qit’asi bo‘ylab 100 mingga yaqin qo‘shin dislokatsiya qilgan bo‘lib, ularning 65 mingdan ziyodi doimiy asosda xizmat vazifasini o‘tab kelmoqda.
Shu yilning 19 may kuni Pentagon Yevropa hududidagi mavjud to‘rtta asosiy jangovar brigadadan birini qit’adan to‘liq olib chiqib ketishini e’lon qildi. Ushbu strategik qadam AQSHning mintaqadagi harbiy kuchlari sonini to‘rt yil oldingi, ya’ni 2021 yildagi ko‘rsatkich darajasiga tushirib qo‘yadi.
Biroq NATOning Yevropadagi Ittifoqchi kuchlari qo‘mondoni, AQSH Harbiy-havo kuchlari general-leytenanti Aleksus Grinkevichning fikricha, amerikalik askarlarning qisqartirilishi alyansning Yevropa mudofaa qobiliyatini mustahkamlash borasidagi uzoq muddatli rejalariga hech qanday salbiy ta’sir ko‘rsatmaydi. General Yevropa davlatlari o‘z milliy harbiy salohiyati va mudofaa budjetlarini oshirayotgani tufayli, kelajakda AQSH qo‘shinlari jahonning boshqa geosiyosiy va qaynoq mintaqalariga ko‘chirilishi tabiiy jarayon ekanini bildirdi.
Bundan tashqari, 2026 yilning boshida AQSH Kongressi Pentagon budjeti doirasida Yevropa hududidagi amerikalik harbiylar sonini 76 ming nafardan kamaytirishni taqiqlovchi qat’iy cheklovlarni tasdiqlagan edi. Ushbu qonunga ko‘ra, AQSH Mudofaa vaziri va Yevropa qo‘mondonligi Kongress a’zolariga maxsus asoslantirilgan hisobot taqdim etmaguncha, qo‘shinlar sonini keskin kamaytirishga qonunan haqli emas. Trampning so‘nggi bayonoti esa Senat va Kongress bilan bo‘lajak yangi siyosiy bahslardan dalolat bermoqda.
Sizningcha, Donald Tramp tomonidan Polshaga qo‘shimcha 5 ming askar yuborilishi Yevropa xavfsizligini mustahkamlaydimi yoki mintaqadagi harbiy keskinlikni yanada oshiradimi?
