Ауадағы микропластик бөлшектерінің адам ағзасына тигізетін жасырын қаупі

Қазіргі әлемде қоршаған ортаның ластануы адам денсаулығы үшін жаңа медициналық мәселелерді туындатуда. Беделді Independent басылымы жазғандай, біз күн сайын байқамай ауа арқылы жұтатын ұсақ пластик бөлшектері адам ағзасында апталап қалып қоюы және ішкі жүйелерге елеулі зиян келтіруі мүмкін. Бұл микроскопиялық элементтер тыныс алу жолдарында тұрып қана қоймай, ағзамыздың табиғи иммунитет қорғанысын да белсенді түрде әлсірете бастайды.

Вена медицина университетінің ғалымдары жүргізген зерттеулерге сәйкес, бүгінгі таңда көлемі 5 миллиметрден кіші ұсақ пластик бөліктері барлық жерде кездеседі және олар қоғамдық денсаулыққа тікелей қауіп төндіруде. Бұған дейін жүргізілген талдаулар бұл бөлшектердің әсерін онкологиялық аурулармен, жүрек талмасымен және репродуктивті жүйедегі бұзылулармен байланыстырған болатын.

Жаңа ғылыми жаңалық: ПЭТ пластигі және иммундық жүйе

Енді халықаралық зерттеушілер күнделікті өмірде ең көп қолданылатын пластик түрлерінің бірі — ПЭТ (полиэтилентерефталат) тірі ағзалардың иммундық жүйесіне қалай әсер ететінін анықтады.

Зертханалық жағдайда тышқандарға жүргізілген тәжірибелер назар аударарлық нәтижелерді көрсетті. Жануарлар ПЭТ-микропластигі бар ауамен тек бір рет тыныс алғаннан кейін, бұл ұсақ бөлшектер өкпе тіндерінде кемінде 14 күн бойы сақталған. Бұл процесс тыныс алу жолдарында елеулі қабынуды тудырған, оған ағзадағы аллергиялық реакцияларға жауапты иммундық жасушалар — лимфоциттер мен эозинофилдер тартылған. Сонымен қатар, жаз мезгілінде мегаполистерде кең тарайтын амброзия өсімдігінің тозаңымен микропластик қосылғанда, тыныс алу жолдарындағы агрессивті қабыну процесі одан да күшейгені байқалған.

Беделді Journal of Hazardous Materials Advances ғылыми журналының беттерінде жарияланған есепте ғалымдар: «ПЭТ микропластигі тыныс алу жолдарының қабылданған доза көлеміне байланысты қабынуын тудырады»— деп қорытынды жасады.

Мегаполис тұрғындары үшін өзекті қауіп

Мамандардың ескертуінше, бұл мәселе әсіресе ірі қалалар мен дамыған аймақтардың тұрғындары үшін өте өзекті. Қазіргі уақытта Еуропаның ірі қалаларының ауасында тіркеліп жатқан ПЭТ мөлшері әр текше метрге шамамен 135–158 нанограммға жетуде.

Қарапайым есептеулер бойынша:

• Сау ересек адам күніне орташа 10-20 текше метр ауамен тыныс алады.

• Бұл көрсеткіш күнделікті өмірде тыныс алу жолдары арқылы ағзаға шамамен 1-3 микрограмм көлемінде микропластик кіретінін білдіреді.

Бұған дейін медицина саласында жүргізілген басқа да зерттеулер микропластик бөлшектерінің адам тіндерінде созылмалы қабынуды бастауы, ДНҚ құрылымын зақымдауы, жасушалардың мерзімінен бұрын қартаюы және гормоналды жүйеде бұзылуларды тудыруы мүмкін екенін растаған болатын. Мамандар экологиялық тазалықты сақтау және ауа сапасын жақсарту адам өмірін ұзартудың ең маңызды факторы екенін еске салады.