АҚШ пен Иранның ядролық бағдарлама бойынша келіссөздері қайта бастала ма?

Әлемдік қауымдастықтың назары Таяу Шығыстағы геосаяси процестерге ауған тұста, халықаралық дипломатия алаңында маңызды жаңалықтар байқалуда. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Сенаттың Сыртқы істер комитетінде өткен тыңдаулар барысында Иран тарапы өз ядролық бағдарламасының маңызды тұстарын америкалық өкілдермен талқылауға келіскенін мәлімдеді. Алайда ресми Вашингтон осы келіссөздердің сәтті басталуы үшін басты шарт ретінде Иранның Ормуз бұғазын кеме қатынасы үшін толық ашуы қажеттігін алға тартуда.

АҚШ Мемлекеттік департаменті басшысының есебі бойынша, ядролық келісімге қатысты келіссөздердің келесі кезеңі бірнеше айға созылуы мүмкін.

Сарапшылар кездесуі және жоғары деңгейде байытылған уран мәселесі

Марко Рубио Сенаттағы сөзінде процестің күрделілігі мен техникалық жақтарына ерекше тоқталды:

«Бұл, сөзсіз, өте техникалық мәселе және мен оны небәрі бес күн ішінде шешуге болады деп ойламаймын. Барлық ұсақ-түйек жайттарды егжей-тегжейлі келісіп алу үшін екі тараптың сарапшылар тобының 30, 60 немесе 90 күн бойы тұрақты кездесулер өткізуі талап етіледі», — деп мәлімдеді Мемлекеттік хатшы.

Оның айтуынша, алдағы диалогтың екінші кезеңінде басты назар Иран иелігіндегі жоғары деңгейде байытылған уран қорларын кәдеге жарату (жою) мәселесіне аударылады.

Санкцияларды жеңілдету шарттары қандай?

АҚШ әкімшілігі Иранға қатысты қолданылған экономикалық шектеулерді тек Ормуз бұғазының ашылуы есесіне ғана жеңілдету ниетінде еместігін нақтылап өтті. Белгілі болғандай, Техран ресмилері өз ядролық қызметіне байланысты халықаралық санкциялардың астында қалып келеді.

Мемлекеттік хатшының қосуынша, егер Иран басшылығы ядролық амбицияларынан толықтай бас тартуға келіссе, олардың мойнына жүктелетін халықаралық міндеттемелер және осы процеске сәйкес санкциялар кезең-кезеңімен жеңілдетіліп отырады.

Бітім және геосаяси жағдайдың күрделенуі

Естеріңізге сала кетейік, ағымдағы жылдың сәуір айының басынан бері АҚШ пен Иран арасында уақытша бітімгершілік қатынастар (бітім) қолданылуда. Осы келісімге сәйкес, тараптар түпкілікті бейбіт келісімді әзірлеулері тиіс еді.

Алайда Иранның Tasnim ақпарат агенттігі таратқан хабарға қарағанда, Израиль тарапынан Ливан аумағына жасалып жатқан әскери соққылар қайта басталғаннан кейін, Техран Вашингтонмен жүргізіліп жатқан келіссөздер процесін уақытша тоқтатып қойған. Соған қарамастан, АҚШ Президенті Дональд Трамп екі мемлекет арасындағы дипломатиялық диалогтар әлі де жалғасып жатқанын атап өтуде.

Таяу Шығыстағы осы ірі саяси кездесулер мен бейбітшілікке қол жеткізу жолындағы қадамдардың егжей-тегжейін Zamin парақшаларында бақылап отырыңыз.