Оролқумда яшил ҳаётни тиклаш ишлари давом этмоқда
Ўзбекистон Орол денгизининг қуриб қолган тубида кенг кўламли кўкаламзорлаштириш ва экологик тиклаш ишларини давом эттирмоқда. Лойиҳа доирасида Оролқум ҳудудида 2 миллион гектардан ортиқ майдонда ўрмон барпо этиш режалаштирилган. Бу ташаббус нафақат маҳаллий аҳоли ҳаёти, балки бутун минтақа экологияси учун ҳам муҳим аҳамиятга эга.
Испаниянинг нуфузли OkDiario нашрида Ўзбекистоннинг Орол ҳудудини тиклашга қаратилган экологик дастурлари ҳақида мақола эълон қилинди. Унда мамлакатимиз томонидан халқаро ҳамжамият билан ҳамкорликда амалга оширилаётган экологик лойиҳалар алоҳида эътироф этилган.
Нашр таъкидлашича, Орол денгизи бир вақтлар дунёдаги тўртинчи йирик кўллардан бири бўлган. Аммо йиллар давомида сув ресурсларидан нотўғри фойдаланиш, айниқса, совет даврида Амударё ва Сирдарё сувларининг пахта майдонларини суғоришга йўналтирилиши улкан экологик инқирозга сабаб бўлган. Натижада денгиз суви қарийб 90 фоизга қисқарган ва унинг ўрнида Оролқум чўли пайдо бўлган.
Ҳозирги кунда Ўзбекистон ушбу оғир экологик мерос оқибатларини юмшатиш учун амалий чоралар кўрмоқда. Собиқ денгиз тубида ўрмонлар барпо этиш орқали чанг ва шўр тарқалишини камайтириш, тупроқни мустаҳкамлаш, ҳаво сифатини яхшилаш ва иқлим ўзгаришларининг салбий таъсирини пасайтириш мақсад қилинган.
Оролқумда асосан қурғоқчиликка чидамли ўсимликлар экилиши кўзда тутилган. Бундай дарахт ва буталар шўр ерларда ўсишга мослашган бўлиб, чанг бўронларининг олдини олиш, тупроқни ушлаб қолиш ва ҳудудда экологик мувозанатни тиклашда муҳим роль ўйнайди.
Лойиҳада Қорақалпоқ давлат университети талабалари ҳам фаол иштирок этмоқда. Улар қуриб қолган ҳудудларда дарахт экиш, кўчатларни парвариш қилиш ва экологик тадбирларда қатнашиш орқали Оролни тиклаш жараёнига ўз ҳиссасини қўшмоқда. Бу ёшлар учун ҳам катта сабоқ: экология фақат ҳисоботдаги рақам эмас, келажак учун қилинадиган реал меҳнатдир.
Мутахассислар фикрича, ўрмонлаштириш ер деградацияси ва чўлланишга қарши энг самарали усуллардан бири ҳисобланади. Яшил ҳудудлар кенгайиши чанг бўронларини камайтириш, биологик хилма-хилликни тиклаш ва маҳаллий иқлимни юмшатишга хизмат қилади.
OkDiario мақоласида Ўзбекистоннинг бу ташаббуси халқаро экологик ҳамкорликни кучайтираётгани ҳам қайд этилган. Хусусан, Қозоғистон билан биргаликда Орол денгизининг шимолий қисмини тиклаш бўйича қўшма лойиҳалар амалга оширилмоқда. Бу эса Орол муаммоси бир давлат эмас, бутун минтақа учун умумий масъулият эканини кўрсатади.
Орол фожиаси инсоният учун катта сабоқ бўлиб қолди. Аммо бугун Ўзбекистон ушбу ҳудудни умидсиз чўл сифатида эмас, қайта тикланиши мумкин бўлган ҳаёт макони сифатида кўрмоқда. Миллионлаб гектар майдонда ўрмон барпо этиш — осон иш эмас, лекин келажак учун қилинган энг тўғри қадамлардан бири.
Қисқаси, Оролқумдаги ҳар бир кўчат — бу фақат дарахт эмас. Бу чанг ўрнига тоза ҳаво, қурғоқчилик ўрнига умид, экологик фожиа ўрнига янги ҳаёт рамзидир.
