ID-karta olish tartibi: kimga, qachon va qanday murojaat qilish kerak?

O‘zbekistonda ID-karta (pasport) — shaxsni tasdiqlovchi asosiy hujjatlardan biri. U olish yoki almashtirish jarayoni oddiy, lekin ayrim hollarda muddat va talablariga e’tibor berish kerak. Quyida ID-kartani rasmiylashtirish, qayta olish va almashtirish bilan bog‘liq eng muhim qoidalarni bir joyga jamladik.

Qachon ID-karta rasmiylashtiriladi va beriladi?

ID-kartani tayyorlash va topshirish quyidagi vaziyatlarda amalga oshiriladi:

1. Bola uchun (ixtiyoriy tartib)
   Ota-ona yoki vasiy (homiy) xohishiga ko‘ra bola tug‘ilgan kundan boshlab 16 yoshga to‘lguniga qadar ID-karta rasmiylashtirilishi mumkin.

2. 16 yoshga to‘lganda
   Fuqaro 16 yoshga yetganida ID-karta olishi shart bo‘ladi.

3. Fuqarolik masalalarida
   O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilinganda yoki shaxs O‘zbekiston fuqarosi sifatida tan olinganda ID-karta rasmiylashtiriladi.

4. Muddati tugaganda
   ID-kartaning amal qilish muddati yakunlansa, yangi ID-karta olish kerak bo‘ladi.

5. Shaxsiy ma’lumotlar o‘zgarganda
   Quyidagi ma’lumotlar almashsa, ID-karta yangilanadi:

• familiya, ism, otasining ismi;

• millati;

• tug‘ilgan sana;

• jinsi.

1. Xatolik yoki texnik nuqson chiqsa
   ID-kartada yoki chipda ma’lumotlar noto‘g‘ri kiritilgani, noaniqlik, xato yoki texnik muammo borligi aniqlansa — almashtirishga asos bo‘ladi.

2. ID-karta yoki chip yaroqsiz bo‘lib qolsa
   Hujjat shikastlansa, o‘qilmay qolsa yoki chip ishlamasa — qayta rasmiylashtiriladi.

3. Ashyoviy dalil sifatida olib qo‘yilsa
   ID-karta hujjatli dalil sifatida olib qo‘yilgan bo‘lsa, keyin belgilangan tartibda qayta berilishi/yangi rasmiylashtirilishi mumkin.

4. Yo‘qotib qo‘yilsa
   ID-karta yo‘qolgan taqdirda yangi ID-karta olish uchun murojaat qilinadi.

Almashtirishda tezkor ko‘rib chiqiladigan holatlar

Agar ID-karta:

• familiya, ism, otasining ismi,

• tug‘ilgan sana,

• jins

o‘zgargani sababli almashtirilsa yoki ID-karta/chipda ma’lumotlarda noaniqlik-xatolar aniqlansa, fuqaro ma’lumotlarni yig‘ish punktiga ushbu holatni tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etadi. Shu asosda elektron talabnoma shakllantirilgan kundan boshlab, odatda, bir ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi.

ID-karta yo‘qolsa nima qilish kerak?

Agar fuqaro ID-kartani yo‘qotib qo‘ysa:

• o‘ziga qulay bo‘lgan ma’lumotlarni yig‘ish punktiga murojaat qiladi;

• ID-karta yo‘qolganligi haqida ariza beradi;

• yangi ID-karta belgilangan tartibda, ariza tushgan kundan boshlab, bir ish kuni ichida beriladi.

Chipda “millati” qanday yoziladi?

ID-karta chipidagi “millati” haqidagi yozuv quyidagi tartibda kiritiladi:

• odatda ota-onaning millatiga muvofiq yoziladi;

• agar ota-ona turli millatga mansub bo‘lsa, birinchi marta ID-karta berilganda fuqaro xohishiga ko‘ra otasining yoki onasining millati kiritiladi;

• keyinchalik esa, fuqaroning yozma arizasi asosida, millati haqidagi yozuv faqat bir marta otasi yoki onasining millatiga o‘zgartirilishi mumkin.

Murojaat qilish muddati: bir oyni o‘tkazib yubormang

Qoida oddiy: agar ID-kartaning amal qilish muddati tugasa va tegishli yoshga yetilsa yoki fuqaroning familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan yili, millati o‘zgarsa — shu o‘zgarishdan keyin bir oy ichida ID-karta olish (almashtirish) uchun murojaat qilish lozim.

Xulosa qilib aytganda, ID-karta masalasida eng muhim narsa — sababni to‘g‘ri aniqlash, tasdiqlovchi hujjatlarni tayyorlash va muddatni “cho‘zmaslik”. Hujjatlaringiz joyida bo‘lsa, jarayon ko‘pincha tez hal bo‘ladi.