ID kartasiz o‘smirlar taqdiri Senat nazoratiga olindi
Senat voyaga yetmaganlarni ID kartasiz ishga joylashtirish va ularning huquqlarini himoya qilish masalasini nazoratga oldi. Xususan, ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalarda yashayotgan o‘smirlarning hujjatsiz qolishi, ularning kasb-hunar o‘rganishi va rasmiy bandlikka jalb etilishiga to‘siq bo‘layotgani jiddiy muammo sifatida ko‘tarilmoqda.
Senator Malika Qodirxonova ushbu masala yuzasidan Yoshlar ishlari agentligiga rasmiy so‘rov yubordi. Unda ijtimoiy-huquqiy yordam markazlaridan oilalariga qaytarilgan o‘smirlarni manzilli qo‘llab-quvvatlash, ularga hujjat olishda amaliy yordam berish va bandlik dasturlariga jalb etish bo‘yicha aniq choralar ko‘rish zarurligi ta’kidlangan.
Ma’lumotlarga ko‘ra, 2026 yil aprel oyi holatiga qadar Ichki ishlar vazirligining ijtimoiy-huquqiy yordam markazlaridan 16–17 yoshdagi 14 638 nafar o‘smir o‘z oilasiga qaytarilgan. Biroq ularning 2 671 nafari hali ham ID kartaga ega emas. Bu esa oddiy raqam emas — har birining ortida o‘qish, kasb, ish va kelajak masalasi turibdi.
Oilalarning og‘ir moddiy ahvoli tufayli ayrim o‘smirlar shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarni o‘z vaqtida ola olmayapti. Natijada ular rasmiy ishga joylashish, kasb-hunar o‘rganish, davlat dasturlaridan foydalanish va jamiyatda o‘z o‘rnini topishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda.
Bu vaziyat, ayniqsa, ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalar farzandlari uchun og‘irroq kechadi. Chunki hujjatsiz qolgan o‘smir mehnat bozoriga qonuniy kirib borolmaydi, kasbiy ta’lim imkoniyatlaridan to‘liq foydalana olmaydi va ba’zan norasmiy mehnatga majbur bo‘lishi mumkin. Bu esa keyinchalik uning huquqlari buzilishi xavfini yanada oshiradi.
Senator Yoshlar ishlari agentligidan bunday o‘smirlarni aniq ro‘yxat asosida o‘rganish, ularga ID karta olishda ko‘maklashish va keyingi bosqichda kasb-hunar hamda bandlik dasturlariga yo‘naltirish bo‘yicha chora-tadbirlar rejasini taqdim etishni talab qildi.
Bu yerda gap faqat hujjat rasmiylashtirish haqida emas. Aslida, ID karta o‘smirning ta’lim, ish, tibbiy xizmat, ijtimoiy yordam va huquqiy himoya tizimiga kirishi uchun asosiy kalit hisoblanadi. Kalit bo‘lmasa, eshik bor, lekin ochilmaydi — muammo ham aynan shunda.
Shu bois mazkur masalaning Senat darajasida nazoratga olinishi muhim ahamiyatga ega. Agar mas’ul idoralar hujjatsiz o‘smirlar bilan tizimli ishlasa, minglab yoshlar kasb o‘rganish, ishga joylashish va hayotini to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Qisqasi, Senat ID kartasiz qolgan voyaga yetmaganlarning huquqlari va bandligi masalasini nazoratga oldi. 2 671 nafar o‘smir hali shaxsini tasdiqlovchi hujjatga ega emas. Endi asosiy vazifa — ularni qog‘ozda emas, amalda qo‘llab-quvvatlash. Chunki yoshlarga hujjat berish — bu shunchaki plastik karta emas, kelajakka kirish ruxsatnomasi.
