ID-карта олиш тартиби: кимга, қачон ва қандай мурожаат қилиш керак?

Ўзбекистонда ID-карта (паспорт) — шахсни тасдиқловчи асосий ҳужжатлардан бири. У олиш ёки алмаштириш жараёни оддий, лекин айрим ҳолатларда муддат ва талабларига эътибор бериш керак. Қуйида ID-картани расмийлаштириш, қайта олиш ва алмаштириш билан боғлиқ энг муҳим қоидаларни бир жойга жамладик.

Қачон ID-карта расмийлаштирилади ва берилади?

ID-картани тайёрлаш ва топшириш қуйидаги вазиятларда амалга оширилади:

1. Бола учун (ихтиёрий тартиб)
   Ота-она ёки васий (ҳомий) хоҳишига кўра бола туғилган кундан бошлаб 16 ёшга тўлгунига қадар ID-карта расмийлаштирилиши мумкин.

2. 16 ёшга тўлганда
   Фуқаро 16 ёшга етганида ID-карта олиши шарт бўлади.

3. Фуқаролик масалаларида
   Ўзбекистон Республикаси фуқаролигига қабул қилинганда ёки шахс Ўзбекистон фуқароси сифатида тан олинганда ID-карта расмийлаштирилади.

4. Муддати тугаганда
   ID-картанинг амал қилиш муддати якунланса, янги ID-карта олиш керак бўлади.

5. Шахсий маълумотлар ўзгарганда
   Қуйидаги маълумотлар алмашса, ID-карта янгиланади:

• фамилия, исм, отасининг исми;

• миллати;

• туғилган сана;

• жинси.

1. Хатолик ёки техник нуқсон чиқса
   ID-картада ёки чипда маълумотлар нотўғри киритилгани, ноаниқлик, хато ёки техник муаммо борлиги аниқланса — алмаштиришга асос бўлади.

2. ID-карта ёки чип яроқсиз бўлиб қолса
   Ҳужжат шикастланса, ўқилмай қолса ёки чип ишламаса — қайта расмийлаштирилади.

3. Ашёвий далил сифатида олиб қўйилса
   ID-карта ҳужжатли далил сифатида олиб қўйилган бўлса, кейин белгиланган тартибда қайта берилиши/янги расмийлаштирилиши мумкин.

4. Йўқотиб қўйилса
   ID-карта йўқолган тақдирда янги ID-карта олиш учун мурожаат қилинади.

Алмаштиришда тезкор кўриб чиқиладиган ҳолатлар

Агар ID-карта:

• фамилия, исм, отасининг исми,

• туғилган сана,

• жинс

ўзгаргани сабабли алмаштирилса ёки ID-карта/чипда маълумотларда ноаниқлик-хатолар аниқланса, фуқаро маълумотларни йиғиш пунктига ушбу ҳолатни тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этади. Шу асосда электрон талабнома шакллантирилган кундан бошлаб, одатда, бир иш куни ичида кўриб чиқилади.

ID-карта йўқолса нима қилиш керак?

Агар фуқаро ID-картани йўқотиб қўйса:

• ўзига қулай бўлган маълумотларни йиғиш пунктига мурожаат қилади;

• ID-карта йўқолганлиги ҳақида ариза берилади;

• янги ID-карта белгиланган тартибда, ариза тушган кундан бошлаб, бир иш куни ичида берилади.

Чипда “миллати” қандай ёзилади?

ID-карта чипидаги “миллати” ҳақидаги ёзув қуйидаги тартибда киритилади:

• одатда ота-онанинг миллатига мувофиқ ёзилади;

• агар ота-она турли миллатга мансуб бўлса, биринчи марта ID-карта берилганда фуқаро хоҳишига кўра отасининг ёки онасининг миллати киритилади;

• кейинчалик эса, фуқаронинг ёзма аризаси асосида, миллати ҳақидаги ёзув фақат бир марта отаси ёки онасининг миллатига ўзгартирилиши мумкин.

Мурожаат қилиш муддати: бир ойни ўтказиб юборманг

Қоида оддий: агар ID-картанинг амал қилиш муддати тугаса ва тегишли ёшга етилса ёки фуқаронинг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган йили, миллати ўзгарса — шу ўзгаришдан кейин бир ой ичида ID-карта олиш (алмаштириш) учун мурожаат қилиш лозим.

Хулоса қилиб айтганда, ID-карта масаласида энг муҳим нарса — сабабни тўғри аниқлаш, тасдиқловчи ҳужжатларни тайёрлаш ва муддатни “чўзмаслик”. Ҳужжатларингиз жойида бўлса, жараён кўпинча тез ҳал бўлади.