Saudiya Arabistonida avtomobilsiz, ko‘chasiz va chiqindisiz shahar quriladi

Yaqin sharqning eng qudratli qirolligi hisoblangan Saudiya Arabistoni o‘z bag‘rida dunyo me’morchilik tarixini butunlay o‘zgartirib yuboradigan mo‘jizaviy loyihalarni amalga oshirishda davom etmoqda. Insoniyat tafakkurini lol qoldiruvchi «The Line» (Chiziq) futuristik megashahri doirasida umumiy uzunligi qariyb 28 kilometrdan iborat bo‘lgan ikkita yirik temiryo‘l tonnelini barpo etish bo‘yicha yangi xalqaro shartnomalar imzolandi. Ushbu loyiha mamlakatning dunyoga mashhur «NEOM» global rivojlanish dasturi doirasida hayotga tatbiq etilmoqda.

Mazkur tarixiy va ulkan qurilish shartnomasi qo‘lga kiritilgani haqida Turkiyaning nufuzli Limak qurilish kompaniyasi rahbariyati rasman ma’lum qildi.

Olingan ma’lumotlarga ko‘ra, bunyod etiladigan yerosti tonnellari Saudiya Arabistonining shimoli-g‘arbiy qismida qad rostlayotgan, uzunligi 170 kilometrni tashkil etuvchi sirli oynavand shaharning eng asosiy logistika uzellarini (markazlarini) bir-biri bilan mustahkam bog‘lab beradi. Ushbu yerosti tizimi ichida harakatlanadigan maxsus tezkor poyezdlar soatiga 180 kilometr tezlikkacha yura olish imkoniyatiga ega bo‘ladi.

Oynavand mo‘jiza: Avtomobilsiz va chiqindisiz yashil shahar

«The Line» loyihasi «NEOM» megadasturining eng markaziy va yuragi hisoblanadi. Loyiha tasnifiga ko‘ra, ushbu noyob shahar Akaba ko‘rfazi qirg‘oqlaridan boshlanib, Hijoz tog‘ tizmalari orqali cho‘l ichkarisiga qarab 170 kilometrga cho‘ziladi.

Kelajak shahrining texnik parametrlari quyidagicha rejalashtirilgan:

• Shaharning umumiy kengligi atigi 200 metrni tashkil etadi;

• Uning ikki yonini yopib turuvchi muhtasham oynavand fasadlarning balandligi esa naqd 500 metrga (ya’ni Eyfel minarasidan ham balandroq) yetadi.

Inson ishongisi kelmaydigan ushbu ulkan «lenta» ichida millionlab aholi uchun turar joylar, zamonaviy ofislar, ko‘ngilochar va xizmat ko‘rsatish maskanlari hamda yashil bog‘lar joylashtiriladi. Eng qizig‘i, shahar ichida odatiy avtomobil yo‘llari mutlaqo ko‘zda tutilmagan. Saudiya hukumati uni dunyodagi ilk «avtomobilsiz, ko‘chasiz va chiqindisiz shahar» deb e’lon qilgan. Shu sababli, aholining harakatlanishi to‘liq yerosti tonnellaridagi yuqori tezlikda harakatlanuvchi transport kapsulalari va poyezdlar orqali amalga oshiriladi. Bosh muhandislarning rejasiga ko‘ra, odamlar shaharning bir chekkasidan ikkinchi boshiga bor-yo‘g‘i 20 daqiqa ichida yetib borishlari lozim. Qolaversa, mazkur supertuzilma to‘liq ekologik toza va qayta tiklanuvchi energiya manbalari — quyosh, shamol va vodorod energetikasi hisobiga faoliyat yuritadi.

Tog‘larni portlatish usuli va noyob muhandislik yechimi

Ulkan tonnellarni qazish ishlarida odatiy zamonaviy burg‘ulash mashinalaridan emas, balki an’anaviy portlatish usulidan foydalaniladi. Tajribali mutaxassislarning fikricha, Hijoz mintaqasidagi o‘ta qattiq va quruq tog‘ jinslarini yorib o‘tishda aynan portlatish usuli moliyaviy jihatdan ancha arzon va samarali hisoblanadi. Shuningdek, bu yondashuv qurilish konsorsiumiga bir vaqtning o‘zida to‘rtta turli nuqtadan ish boshlab, jarayonni tezlashtirish imkonini beradi.

Bo‘lajak yerosti yo‘llarining har birining diametri naqd 14 metrni tashkil etadi. Bu ikki tomonlama temiryo‘l izlarini va texnik xizmat ko‘rsatish platformalarini bemalol joylashtirish uchun kifoya qiladi. Biroq muhandislar oldida juda og‘ir vazifa turibdi — ular tizimning ventilyatsiya (havo aylanishi) va drenaj tarmoqlarini mukammal ishlab chiqishlari shart. Chunki tashqarida, ya’ni jazirama cho‘l hududida yoz oylarida havo harorati 50 daraja issiqqacha ko‘tariladi.

Qurilish sur’ati: Xalqaro rekordlar bilan taqqoslash

Xalqaro konsorsium ushbu murakkab yerosti qazish ishlarini 72 oy (6 yil) ichida to‘liq yakunlashni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ygan. Qurilish ishlari to‘rtta uchastkada bir vaqtda olib borilgani bois, kunlik o‘rtacha qurilish tezligi 5,8 metrni tashkil etishi kutilmoqda.

Agar ushbu sur’atni jahondagi boshqa yirik loyihalar bilan taqqoslasak, Saudiyadagi qurilish juda tez ketayotganiga guvoh bo‘lamiz:

Kelajak poydevori qo‘yilayotgan ushbu loyiha tez orada insoniyatning yashash tarzini tubdan o‘zgartirib yuborishi shubhasiz.

Sizningcha, Saudiya Arabistoni cho‘l o‘rtasida avtomobillar va chiqindilardan xoli bo‘lgan, to‘liq yashil energiyada ishlovchi bunday futuristik megashaharni muvaffaqiyatli barpo eta oladimi?