Italiya Isroil vaziriga qarshi sanksiya qo‘llash talabi bilan chiqdi
Yaqin Sharqdagi qurolli to‘qnashuvlar va inson huquqlari toptalishi ortidan yuzaga kelayotgan geosiyosiy inqiroz Yevropa Ittifoqi ostonasiga yetib keldi. Italiya hukumati xalqaro huquq me’yorlarini oyoqosti qilib, insoniyatga zid harakatlarni amalga oshirgan Isroil Milliy xavfsizlik vaziri Itamar Ben-Gvirga nisbatan keskin iqtisodiy va siyosiy cheklovlar (sanksiyalar) joriy etish tashabbusi bilan Yevropa Ittifoqiga rasmiy ravishda murojaat yo‘lladi.
Italiya Tashqi ishlar vaziri Antonio Tayani mazkur qaltis vaziyat yuzasidan bayonot berib, shunday dedi:
«Italiya rahbariyati nomidan men YEIning oliy vakili Kaya Kallas xonimdan Yevropa Ittifoqi tashqi ishlar vazirlarining navbatdagi kun tartibiga Isroil vaziri Ben-Gvirga qarshi sanksiya joriy etish masalasini zudlik bilan kiritishni rasman talab qildim. Bunga uning insonparvarlik yo‘lidagi flotiliyaga qarshi sodir etgan nomaqbul harakatlari — ochiq dengizda, ya’ni xalqaro suvlar hududida tinchlik faollarini kuch bilan qo‘llagani hamda ularni vahshiyona ta’qib va kamsitishlarga duchor qilgani bosh sababdir. Bu inson huquqlarining eng oliy darajada buzilishidir».
Video dalillar va «Sumud» flotiliyasining fojiasi
Xalqaro hamjamiyatning g‘azabiga sabab bo‘lgan jihat shundaki, Isroil Milliy xavfsizlik vaziri Itamar Ben-Gvirning o‘zi tomonidan ijtimoiy tarmoqlarda maqtanib e’lon qilingan videolavhada dahshatli manzara aks etgan. Unda ochlik va urush oqibatida gumanitar halokat yoqasiga kelib qolgan G‘azo sektori aholisiga tibbiy va oziq-ovqat ko‘magini yetkazish maqsadida yo‘lga chiqqan «Sumud» (Sabot) flotiliyasi faollari tiz cho‘ktirilgan holda, sha’ni va qadr-qimmati to‘kib tahqirlangani ko‘rinadi. Videoda Ben-Gvirning hatto ojiza ayol kishiga nisbatan ham qo‘pollik bilan jismoniy kuch ishlatgani yaqqol muhrlangan.
Ushbu noxush voqeaning tafsilotlariga ko‘ra, joriy yilning 14 may kuni Turkiyaning Marmaris dengiz portidan insonparvarlik missiyasi bilan yo‘lga chiqqan «Sumud» kemalar karvoni 18 may kuni Isroil harbiy-dengiz kuchlari tomonidan hech qanday qonuniy asossiz, xalqaro suvlar hududida qaroqchilardek to‘xtatilgan. Olingan ishonchli ma’lumotlarga qaraganda, Isroil harbiylari dunyoning 40 dan ortiq davlati vakillari bo‘lgan 428 nafar ko‘ngillini hibsga olgan. Mazkur asirlar orasida Italiyaning 32 nafar fuqarosi ham borligi Rim rasmiylarining g‘azabini qaynatib yubordi.
Rimning sabr kosasi to‘ldi: Parlament a’zosi kaltaklandi
Italiyadagi nufuzli «Besh yulduz harakati» partiyasi deputatlari yuz bergan ushbu voqeaga o‘zlarining keskin va murosasiz munosabatlarini bildirishdi:
«Qog‘ozda go‘yoki bizga do‘st va strategik ittifoqchi hisoblangan bir mamlakatning xavfsizlik tuzilmalari tomonidan Italiyaning o‘ttiz ikki nafar begunoh fuqarosi, eng achinarlisi, ichimizdagi bir nafar amaldagi parlament a’zosi vahshiyona kaltaklandi, jismoniy va ruhiy tahqirlarga duchor qilindi. Shu bilan birga, ularni himoya qilish bo‘yicha Rim tomonidan yuborilgan rasmiy so‘rovlar ham Tel-Aviv tomonidan mensimay, e’tiborsiz qoldirildi. Bu esa o‘zini oz bo‘lsa-da qadrlaydigan, o‘z fuqarosining suverenitetini himoya qila oladigan har qanday hukumatning sabr kosasini to‘ldiradigan so‘nggi nuqtadir!»
Ayni paytda Isroil vazirining bunday yovvoyi xatti-harakatlariga nisbatan nafaqat Italiya, balki Kanada, Turkiya, Qatar, Polsha, Buyuk Britaniya, Niderlandiya, Ispaniya va Fransiya kabi dunyoning eng qudratli davlatlari ham rasman norozilik notalarini e’lon qilishdi.
Nufuzli Politico nashrining yozishicha, Yevropa Ittifoqining yana bir qator a’zolari Isroil vaziriga nisbatan qat’iy jazo choralarini qo‘llash ishtiyoqida yonib turibdi. Ammo YEI ichida fitna urug‘ini sochuvchi Chexiya hukumati yahudiy davlati vazirlariga qarshi tayyorlanayotgan har qanday sanksiyalar paketini o‘z veto huquqi orqali bloklashga (to‘xtatib qolishga) ochiqchasiga va’da bermoqda.
Radikal va irqchi vazir: Xalqaro hamjamiyatning qora ro‘yxati
Binyamin Netanyahu koalitsion hukumatida Milliy xavfsizlik vaziri lavozimini egallab kelayotgan Itamar Ben-Gvir azaldan Falastin xalqiga qarshi o‘ta radikal, shovinistik va nafratga to‘la bayonotlari bilan dunyoga otning qashqasidek tanilgan. Jumladan, u G‘azo sektorida istiqomat qiluvchi 2,3 million nafar mahalliy falastinlik aholini o‘z ona yerlaridan haydab, boshqa chet davlatlarga butunlay surgun qilishni faol targ‘ib qilib keladi.
Qolaversa, Ben-Gvir joriy yilning mart oyida Isroil Knessetida (parlamentida) qabul qilingan va BMT hamda xalqaro hamjamiyat tomonidan «diskriminatsiya va irqchilikka asoslangan zo‘ravonlik qonuni» deb keskin qoralangan, falastinliklarga nisbatan o‘lim jazosini joriy etish to‘g‘risidagi qonun loyihasining ham bosh ijodkori va tashabbuskori sanaladi.
Eslatib o‘tish joizki, o‘tgan yili Buyuk Britaniya, Kanada, Avstraliya, Yangi Zelandiya va Norvegiya davlatlari Itamar Ben-Gvir hamda uning maslakdoshi bo‘lgan Moliya vaziri Betsalel Smotrichga qarshi shaxsiy sanksiyalar joriy qilib bo‘lgan edi. O‘shanda besh davlat tashqi siyosat idoralari qo‘shma bayonot berib: «Ushbu shaxslar isroilliklarni tinch aholiga qarshi zo‘ravonlik va ekstremistik harakatlarga undab kelmoqda. Ularning chaqiriqlari dahshatli va xavflidir», deya bayon qilgandi.
Shuningdek, 2024 yilda AQSHning nufuzli Axios nashri ham Prezident Jo Bayden ma’muriyati Isroilning ushbu ikki ashaddiy vaziriga nisbatan sanksiya qo‘llash rejasini jiddiy muhokama qilgani, biroq Oq uy pirovardida siyosiy oqibatlardan qo‘rqib, bunga jur’at qila olmagani haqida maxfiy ma’lumotlarni sizib chiqargan edi. Nima bo‘lgan taqdirda ham, Italiyaning bu galgi qat’iy qadami Isroilning siyosiy doiralarini xalqaro miqyosda butunlay yakkalab qo‘yishi mumkin.
Sizningcha, Yevropa Ittifoqi Chexiyaning qarshiligiga qaramay, Italiyaning talabini qondirib, Isroil vaziriga nisbatan rasmiy sanksiyalar joriy eta oladimi?
