Xorijiy internet-do‘konlar aylanmasi nazorati kuchaytiriladi
O‘zbekistonda elektron tijorat sohasida, ayniqsa xorijiy internet-do‘konlar va marketpleyslar orqali amalga oshirilayotgan savdo aylanmasi ustidan nazorat kuchaytirilishi rejalashtirilmoqda. Soliq qo‘mitasi elektron tijorat operatorlarining tovar aylanmasi va tranzaksiyalari haqidagi egasizlantirilgan ma’lumotlarni uzatish tartibini tayyorladi.
Bu haqda 18 may kuni Senat majlisida Soliq qo‘mitasi raisi maslahatchisi Yigitali Narziyev ma’lum qildi. Uning ta’kidlashicha, mazkur hujjat prezident farmoni ijrosi doirasida ishlab chiqilmoqda va elektron savdo bozorida shaffoflikni oshirishga qaratilgan.
Yangi tartib tasdiqlangandan so‘ng, soliq organlari elektron to‘lovlar, tovar aylanmasi va tranzaksiyalar haqidagi ma’lumotlarni avtomatik ravishda olish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bunda xorijiy kompaniyalar nomiga amalga oshirilayotgan to‘lovlar ham hisobga olinadi. Bu esa soliqlarni to‘g‘ri hisoblash va elektron tijoratdagi real aylanmani aniqlashga xizmat qiladi.
Muhimi, ma’lumotlar egasizlantirilgan shaklda uzatiladi. Ya’ni, asosiy maqsad foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlarini emas, balki savdo aylanmasi, operatsiyalar hajmi va soliqqa tortish bilan bog‘liq ko‘rsatkichlarni tahlil qilishdan iborat bo‘ladi.
Shuningdek, chet el yuridik shaxslarini marketpleyslar orqali tovar sotish jarayonida soliq hisobiga qo‘yish mexanizmi ham rejalashtirilmoqda. Bu xorijiy internet-do‘konlar O‘zbekiston bozorida faol savdo qilayotgan bo‘lsa, ular ham belgilangan tartibda soliq majburiyatlarini bajarishi kerakligini anglatadi.
Agar xorijiy kompaniyalar soliq to‘lashdan bosh tortsa yoki belgilangan talablarga amal qilmasa, ularning faoliyatini cheklash mexanizmi ham joriy etilishi mumkin. Bu esa mahalliy va xorijiy biznes uchun teng raqobat muhitini shakllantirishga qaratilgan qadam sifatida baholanmoqda.
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda onlayn savdo tez rivojlanmoqda. Mahalliy marketpleyslar bilan bir qatorda xorijiy internet-do‘konlar orqali xarid qilish ham ommalashgan. Shu sabab davlat organlari ushbu bozorda soliq intizomi, shaffof hisob-kitob va qonuniy aylanmani ta’minlashga alohida e’tibor qaratmoqda.
Bunday tizim mahalliy tadbirkorlar uchun ham muhim. Chunki agar xorijiy sotuvchilar soliq to‘lamasdan bozorda raqobat qilsa, mahalliy biznes noqulay holatga tushib qolishi mumkin. Yangi mexanizm esa raqobat qoidalarini bir xillashtirishga yordam beradi.
Qisqasi, O‘zbekistonda xorijiy internet-do‘konlar va elektron tijorat operatorlari aylanmasi ustidan nazorat kuchaytiriladi. Soliq organlari tranzaksiyalar bo‘yicha avtomatik ma’lumot oladi, xorijiy kompaniyalar esa soliq hisobiga qo‘yilishi mumkin. Onlayn savdo o‘syapti, demak, qoidalar ham “oflayn” davrda qolib ketmasligi kerak.
