Taşkent toplu taşıma araçlarında ücret ödemeden seyahat etme vakalarının önemli ölçüde arttığı ortaya çıktı. 2026 yılının ilk dört ayında başkentte 50 binden fazla kaçak yolcuya ceza kesildi. Bu rakamın geçen yılın aynı dönemine göre neredeyse iki kat fazla olması, durumun oldukça ciddileştiğini gösteriyor.
Uzmanlara göre, sorunun şiddetlenmesinde birkaç faktör etkili oldu. Özellikle toplu taşımada nakit ödeme uygulamasının kaldırılması, kondüktör sayısının azaltılması ve ödeme sürecinin tamamen dijitalleştirilmesi, bazı yolcular tarafından suistimal edilmeye başlandı. Basitçe ifade etmek gerekirse, sistem modernleşti ancak herkes buna sorumluluk bilinciyle uyum sağlamadı.
Verilere göre, kaçak yolcuların büyük çoğunluğunu gençler oluşturuyor. "Tavşan" olarak adlandırılan kural ihlalcilerinin yüzde 90'ının 16 ile 30 yaş arasındaki yolcular olduğu kaydedildi. Bunlar arasında öğrencilerin payı da oldukça yüksek; yaklaşık yüzde 70'ini oluşturuyor. Bu durum, önleyici çalışmaların özellikle gençler ve eğitim kurumlarında güçlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Şu anda başkentte yol ücreti ödemelerini kontrol etmek için her gün 57 müfettiş hatlarda ve duraklarda denetim yapıyor. Otobüslerde ödeme yapılıp yapılmadığını kontrol ediyorlar ve kural ihlali tespit edilirse ilgili usullere göre ceza kesiliyor.
Ayrıca, kaçak seyahat vakalarıyla ilgili bilgiler Yüksek ve Orta Özel Eğitim Bakanlığı'na da iletildi. Üniversitelerde öğrenciler arasında bilgilendirme ve önleyici çalışmalar yürütülüyor. Bu yolla gençler arasında toplu taşıma kullanım kültürünün artırılması hedefleniyor.
“Toshshahartransxizmat” ise soruna modern teknolojilerle çözüm bulmayı planlıyor. Özellikle otobüslerde ödemeleri takip etmek için yapay zeka sisteminin devreye alınması değerlendiriliyor. Bu sistem, araçtaki yolcu sayısını gerçekleştirilen işlem sayısıyla karşılaştıracak. Eğer insan sayısı ödemelerden fazlaysa, sistem en yakın denetçiye sinyal gönderecek.
Ancak bu teknolojinin uygulamaya konulmasında karmaşık yönler de var. Çünkü Taşkent otobüslerinde yolcular tüm kapılardan inip biniyor. Bazıları ise ücreti girişte değil, inişten hemen önce ödemeye alışkın. Bu durum, yapay zeka sistemi için kesin hesap tutmayı zorlaştırabilir.
Bu nedenle ulaşım kurumları, gelecekte sadece ön kapıdan giriş sistemine dönme konusunu da araştırıyor. Bu düzende yolcu otobüse biner binmez ödemeyi yapar ve kontrol süreci oldukça basitleşir. Ancak bu sistemi uygulamak için yolcu kültürünü artırmak, bilgilendirme çalışmalarını güçlendirmek ve kademeli bir yaklaşım gerekiyor.
Kısacası, Taşkent'te kaçak yolcu sayısının hızla artması, toplu taşımadaki en sancılı sorunlardan biri haline geliyor. Dijitalleşme güzel, yapay zeka da harika, ancak sonuçta her şey basit bir sorumluluğa dayanıyor. Yol ücretini ödemek büyük bir iş değil, ancak tüm ulaşım sisteminin istikrarlı çalışması tam da bu küçük ama önemli alışkanlığa bağlı.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
