Италия Исроил вазирига қарши санкция қўллаш талаби билан чиқди
Яқин Шарқдаги қуролли тўқнашувлар ва инсон ҳуқуқлари топталиши ортидан юзага келаётган геосиёсий инқироз Европа Иттифоқи остонасига етиб келди. Италия ҳукумати халқаро ҳуқуқ меъёрларини оёқости қилиб, инсониятга зид ҳаракатларни амалга оширган Исроил Миллий хавфсизлик вазири Итамар Бен-Гвирга нисбатан кескин иқтисодий ва сиёсий чекловлар (санкциялар) жорий этиш ташаббуси билан Европа Иттифоқига расмий равишда мурожаат йўллади.
Италия Ташқи ишлар вазири Антонио Таяни мазкур қалтис вазият юзасидан баёнот бериб, шундай деди:
«Италия раҳбарияти номидан мен ЕИнинг олий вакили Кая Каллас хонимдан Европа Иттифоқи ташқи ишлар вазирларининг навбатдаги кун тартибига Исроил вазири Бен-Гвирга қарши санкция жорий этиш масаласини зудлик билан киритишни расман талаб қилдим. Бунга унинг инсонпарварлик йўлидаги флотилияга қарши содир этган номақбул ҳаракатлари — очиқ денгизда, яъни халқаро сувлар ҳудудида тинчлик фаолларини куч билан қўллагани ҳамда уларни ваҳшиёна таъқиб ва камситишларга дучор қилгани бош сабабдир. Бу инсон ҳуқуқларининг энг олий даражада бузилишидир».
Видео далиллар ва «Сумуд» флотилиясининг фожиаси
Халқаро ҳамжамиятнинг ғазабига сабаб бўлган жиҳат шундаки, Исроил Миллий хавфсизлик вазири Итамар Бен-Гвирнинг ўзи томонидан ижтимоий тармоқларда мақтаниб эълон қилинган видеолавҳада даҳшатли манзара акс этган. Унда очлик ва уруш оқибатида гуманитар ҳалокат ёқасига келиб қолган Ғазо сектори аҳолисига тиббий ва озиқ-овқат кўмагини етказиш мақсадида йўлга чиққан «Сумуд» (Сабот) флотилияси фаоллари тиз чўктирилган ҳолда, шаъни ва қадр-қиммати тўкиб таҳқирлангани кўринади. Видеода Бен-Гвирнинг ҳатто ожиза аёл кишига нисбатан ҳам қўполлик билан жисмоний куч ишлатгани яққол муҳрланган.
Ушбу нохуш воқеанинг тафсилотларига кўра, жорий йилнинг 14 май куни Туркиянинг Мармарис денгиз портидан инсонпарварлик миссияси билан йўлга чиққан «Сумуд» кемалар карвони 18 май куни Исроил ҳарбий-денгиз кучлари томонидан ҳеч қандай қонуний асоссиз, халқаро сувлар ҳудудида қароқчилардек тўхтатилган. Олинган ишончли маълумотларга қараганда, Исроил ҳарбийлари дунёнинг 40 дан ортиқ давлати вакиллари бўлган 428 нафар кўнгиллини ҳибсга олган. Мазкур асирлар орасида Италиянинг 32 нафар фуқароси ҳам борлиги Рим расмийларининг ғазабини қайнатиб юборди.
Римнинг сабр косаси тўлди: Парламент аъзоси калтакланди
Италиядаги нуфузли «Беш юлдуз ҳаракати» партияси депутатлари юз берган ушбу воқеага ўзларининг кескин ва муросасиз муносабатларини билдиришди:
«Қоғозда гўёки бизга дўст ва стратегик иттифоқчи ҳисобланган бир мамлакатнинг хавфсизлик тузилмалари томонидан Италиянинг ўттиз икки нафар бегуноҳ фуқароси, энг ачинарлиси, ичимиздаги бир нафар амалдаги парламент аъзоси ваҳшиёна калтакланди, жисмоний ва руҳий таҳқирларга дучор қилинди. Шу билан бирга, уларни ҳимоя қилиш бўйича Рим томонидан юборилган расмий сўровлар ҳам Тель-Авив томонидан менсимай, эътиборсиз қолдирилди. Бу эса ўзини оз бўлса-да қадрлайдиган, ўз фуқаросининг суверенитетини ҳимоя қила оладиган ҳар қандай ҳукуматнинг сабр косасини тўлдирадиган сўнгги нуқтадир!»
Айни пайтда Исроил вазирининг бундай ёввойи хатти-ҳаракатларига нисбатан нафақат Италия, балки Канада, Туркия, Қатар, Польша, Буюк Британия, Нидерландия, Испания ва Франция каби дунёнинг энг қудратли давлатлари ҳам расман норозилик ноталарини эълон қилишди.
Нуфузли Politico нашрининг ёзишича, Европа Иттифоқининг яна бир қатор аъзолари Исроил вазирига нисбатан қатъий жазо чораларини қўллаш иштиёқида ёниб турибди. Аммо ЕИ ичида фитна уруғини сочувчи Чехия ҳукумати яҳудий давлати вазирларига қарши тайёрланаётган ҳар қандай санкциялар пакетини ўз вето ҳуқуқи орқали блоклашга (тўхтатиб қолишга) очиқчасига ваъда бермоқда.
Радикал ва ирқчи вазир: Халқаро ҳамжамиятнинг қора рўйхати
Бинямин Нетаняҳу коалицион ҳукуматида Миллий хавфсизлик вазири лавозимини эгаллаб келаётган Итамар Бен-Гвир азалдан Фаластин халқига қарши ўта радикал, шовинистик ва нафратга тўла баёнотлари билан дунёга отнинг қашқасидек танилган. Жумладан, у Ғазо секторида истиқомат қилувчи 2,3 миллион нафар маҳаллий фаластинлик аҳолини ўз она ерларидан ҳайдаб, бошқа чет давлатларга бутунлай сургун қилишни фаол тарғиб қилиб келади.
Қолаверса, Бен-Гвир жорий йилнинг март ойида Исроил Кнессетида (парламентида) қабул қилинган ва БМТ ҳамда халқаро ҳамжамият томонидан «дискриминация ва ирқчиликка асосланган зўравонлик қонуни» деб кескин қораланган, фаластинликларга нисбатан ўлим жазосини жорий этиш тўғрисидаги қонун лойиҳасининг ҳам бош ижодкори ва ташаббускори саналади.
Эслатиб ўтиш жоизки, ўтган йили Буюк Британия, Канада, Австралия, Янги Зеландия ва Норвегия давлатлари Итамар Бен-Гвир ҳамда унинг маслакдоши бўлган Молия вазири Бецалель Смотричга қарши шахсий санкциялар жорий қилиб бўлган эди. Ўшанда беш давлат ташқи сиёсат идоралари қўшма баёнот бериб: «Ушбу шахслар исроилликларни тинч аҳолига қарши зўравонлик ва экстремистик ҳаракатларга ундаб келмоқда. Уларнинг чақириқлари даҳшатли ва хавфлидир», дея баён қилганди.
Шунингдек, 2024 йилда АҚШнинг нуфузли Axios нашри ҳам Президент Жо Байден маъмурияти Исроилнинг ушбу икки ашаддий вазирига нисбатан санкция қўллаш режасини жиддий муҳокама қилгани, бироқ Оқ уй пировардида сиёсий оқибатлардан қўрқиб, бунга журъат қила олмагани ҳақида махфий маълумотларни сизиб чиқарган эди. Нима бўлган тақдирда ҳам, Италиянинг бу галги қатъий қадами Исроилнинг сиёсий доираларини халқаро миқёсда бутунлай яккалаб қўйиши мумкин.
Сизнингча, Европа Иттифоқи Чехиянинг қаршилигига қарамай, Италиянинг талабини қондириб, Исроил вазирига нисбатан расмий санкциялар жорий эта оладими?
