Қозоғистон сайти Абдуқодир Ҳусанов ҳақида таҳлилий мақола чоп этди
Қозоғистоннинг нуфузли спорт сайти sports.kz мамлакат футболи ҳақида таҳлилий мақола чоп этиб, Европани забт этган Абдуқодир Ҳусанов ва Хвича Кварацхелия ҳақида ҳам тўхталди.
- Қўшни мамлакатларда топ даражадаги футбол юлдузлари пайдо бўлиб, aллақачон элита даражага чиқиб улгурган бир пайтда, Қозоғистон ҳозирча соя остида қолмоқда ва фақатгина келажакдаги Дастан Сатпаевнинг муваффақиятига умид қилмоқда.
Sports.kz республика интернет-портали Абдуқодир Ҳусанов ва Хвича Кварацхелия йўлида нима ўзига хос бўлганини қозоғистонлик футболчилар билан солиштириб ўрганди.
Аввало шуни таъкидлаш керакки, узоқ вақт давомида собиқ СССР мамлакатларида, Россиядан ташқари, дунё футболида энг кучли клубларда ўйнайдиган ҳақиқий супер юлдузлар деярли пайдо бўлмаган. Ўтган ўн йилликда кам сонли мисоллардан бири арманистонлик Генрих Мхитарян бўлиб, у ҳақиқатан ҳам йирик клубларда ўйнаган, аммо у ўз терма жамоасини йирик халқаро турнирларнинг асосий босқичларига олиб чиқа олмаган, энг йирик совринлари орасида эса Италия чемпионлиги ва Европа лигаси бор эди.
Ҳозирги кунларга келсак, умумий фондан энг кўп ажралиб турадиган футболчи — Франциянинг ПСЖ клубида ўйнайдиган Хвича Кварацхелия ҳисобланади. У 25 ёшидаёқ Чемпионлар лигаси кубогини кўтаришга, «Наполи» таркибида Серия Анинг энг яхши футболчиси бўлишга ва Грузия терма жамоасини Евро-2024га олиб чиқишга улгурган. Ўзбекистонлик Абдуқодир Ҳусанов грузин футболчисидан уч ёш кичик бўлса-да, ҳозирнинг ўзидаёқ «Манчестер Сити»ни вакил қилмоқда, у ерда кўпинча майдонга тушади, жумладан йирик ўйинларда ҳам. Унинг асосий ютуқлари орасида Англия кубоги ва Ёшлар Осиё кубогидаги ғалаба, шунингдек ёзда жаҳон чемпионатига илк сафар бор.
Айнан шу жойда уларнинг биринчи ўхшашлиги намоён бўлади — улар ўз мамлакатларидаёқ ёшлар ва ўсмирлар даражасида ўзларини яққол кўрсата олган. Ҳусанов мисолида Ўзбекистон кучли ёшлар авлодини фаол қўллаб-қувватлаган — у 20 ёшгача бўлган терма жамоанинг асосий ўйинчиси бўлиб, Осиё кубогида барча учрашувларни алмаштирилмасдан ўтказган ва жамоаси ғалаба қозонган турнирда асосий рол ўйнаган. Ўша пайтнинг ўзидаёқ кўпчилик Ўзбекистон ёшлари ҳақида гапира бошлаган эди.
Хвича Грузиянинг барча ўсмирлар терма жамоаларида ўйнаган, аммо энг кўп 17 ёшгача бўлганлар орасида ажралиб чиққан — 27 ўйин ва 15 гол. Бундай статистика, ҳатто кучсиз рақибларга қарши эмас, унга тез орада Тбилисининг «Динамо»си асосий таркибига кириш имконини берган, кейин эса у 180 минг еврога «Рустави»га сотилган. Яъни улар европалик скаутлар эътиборига топ клубларга ўтишдан анча олдин тушган, халқаро турнирларда ўзини кўрсатган. Қозоғистонда эса бу борада жиддий муаммолар бўлган, ўсмирлар ва ёшлар терма жамоалари натижалари ҳисобга олинса, аммо сўнгги икки йилда вазият яхшиланиш томон силжий бошлаган.
Яна бир муҳим ўхшашлик — Ҳусанов ва Кварацхелия иккаласи ҳам футбол муҳитида ўсган. Абдуқодирнинг отаси Ҳикмат Ҳошимов Ўзбекистон терма жамоасининг собиқ футболчиси бўлиб, маҳаллий чемпионатда 200 дан ортиқ ўйин ўтказган. Карьерасидан кейин у мураббий бўлган. Хвичининг отаси Бадри Кварацхелия Грузиянинг бир қатор кучли клубларида ўйнаган ва кейин мураббийлик фаолиятини бошлаган. Яъни уларнинг футбол тафаккури фақат академияларда эмас, балки оила ичида ҳам шаклланган. Ҳусанов «Ланс»га ўтган пайтда матбуотда унинг ўйин интеллекти — эпизодларни ўқиш, тўғри позиция танлаш ва тез қарор қабул қилиш қобилияти алоҳида таъкидланган. Бу кўникма унинг ўсган муҳити туфайли эрта шакллангани очиқ кўринади.
Уларни оддий қозоғистонлик футболчидан ажратиб турадиган энг муҳим омил — қулайликдан воз кечиш ва маҳаллий чемпионатдан тез чиқиб кетишдир. Ҳусанов, гарчи «Бунёдкор» тарбияланувчиси бўлса ҳам, Ўзбекистонда катталар даражасида бирорта ўйин ўтказмаган. У ўзига имконият берилишини кутиб ўтирмади ва 18 ёшидаёқ Беларуснинг «Энергетик-БГУ» клубига ўтган, у ерда 39 ўйиндан 35 тасида асосий таркибда майдонга тушган.
Хвича ўз карьераси давомида Грузия чемпионатида 33 ўйин ўтказган, шулардан 11 таси 2022 йил бошида бўлган, у Россиядан сиёсий вазият сабаб чиқиб кетишга мажбур бўлган пайт. Яъни иккала футболчи ҳам ўз мамлакат чемпионатларида узоқ қолишга интилмаган. Улар тушунишган: катта натижаларга эришиш учун маҳаллий лигада энг кучли бўлишнинг ўзи етарли эмас, чунки у ердан топ чемпионатларга ўтиш жуда кам ҳолатда учрайди.
Қозоғистон Премьер-лигасига қаралса, у ерда футболчилар йиллаб истиқболли деб қаралиши ва Европа стандартига нисбатан ҳам яхши маош олиши мумкин. Шу билан бирга легионерлар лимити маҳаллий футболчиларга катта маош тўлашга мажбур қилади. Бундай шароитда ҳамма ҳам барқарорлик ва қулайликни ташлаб кетишни хоҳламайди.
Яна бир муҳим жиҳат — улар катта футболга жуда эрта кириб келган. Ҳусанов 18 ёшида Беларус чемпионатида доимий ўйнаган, Хвича эса шу ёшдаёқ «Рустави»да 18 ўйинда 3+3 кўрсаткич қайд этган. Қозоғистонда эса 18 ёшда асосий таркибда барқарор ўйнайдиган футболчилар кам учраган.
Аввалги омиллардан келиб чиқиб, муҳит даражасининг доимий ўсиши кўринади. Ҳусанов ва Хвичанинг қадамлари босқичма-босқич, қаттиқ босимсиз бўлган. Ҳар бир кейинги қадам янада кучли чемпионат бўлиб, уларни мослашишга мажбур қилган. Қозоғистонда эса футболчининг пик даври кўпинча маҳаллий лигада ўтади ва 27–28 ёшда кетишга тўғри келади, бу эса ривожланишни секинлаштиради.
Яна бир муҳим омил — аниқ кучли хусусиятга эга футболчи бўлиш. Хвичада дриблинг, жасорат ва ҳал қилувчи вазиятларда қарор қабул қилиш каби аниқ услуб бор. Ҳусанов эса тезкор, универсал ҳимоячи бўлиб, яккакурашларда қатъият кўрсатади. Улар топ клубларни қизиқтирган аниқ “бренд”га эга.
Қозоғистонда эса ўз услубига эга футболчилар кам учрайди. Кўпинча улар “яхши, лекин аниқ ажралиб турадиган жиҳатсиз” деб таърифланади.
Ҳозирча Дастан Сатпаев йўлида маълум ўхшашликлар бор. У 16 ёшидаёқ «Қайрат» асосий таркибида ўйнаган, 2025 йилда лиганинг энг яхши тўпурари бўлган. Шу ёшда у Қозоғистон терма жамоасига чақирилган ва скаутлар уни юқори баҳолаб, «Челси» билан олдиндан шартнома имзолаган. Бироқ унинг карьерасидаги кейинги босқич қандай бўлиши ҳозирча савол бўлиб турибди.
