O‘zbekiston oltin eksportini qayta tiklab, daromad oldi
Yarim yillik tanaffusdan so‘ng O‘zbekiston oltin eksportini yana qayta tikladi. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, joriy yilning dastlabki to‘rt oyida mamlakat 1,5 milliard dollarlik nomonetar oltin eksport qilgan.
Ma’lum bo‘lishicha, ushbu eksportning asosiy qismi aprel oyiga to‘g‘ri kelgan. Bu esa O‘zbekiston qimmatbaho metall bozoridagi vaziyatni kuzatib, qulay paytda sotuvni qayta boshlaganini ko‘rsatadi.
O‘zbekiston yiliga qariyb 130 tonna oltin qazib oladigan davlatlar qatoriga kiradi. Shu bois oltin mamlakat iqtisodiyoti uchun muhim strategik resurs hisoblanadi. U nafaqat eksport tushumlarini oshiradi, balki budjet barqarorligi va valyuta zaxiralari uchun ham katta ahamiyatga ega.
2025 yil sentyabr oyidan keyin O‘zbekiston oltin eksportini amalda to‘xtatgan edi. Bu davrda Markaziy bank qimmatbaho metallning dunyodagi yirik xaridorlaridan biriga aylandi. Ya’ni mamlakat oltinni tashqi bozorga chiqarishdan ko‘ra, zaxiralarni mustahkamlashga ustuvor ahamiyat bergan.
Mutaxassislar bunday qarorning bir nechta asosiy sabablarini ko‘rsatmoqda. Avvalo, jahon bozorida oltin narxi rekord darajada yuqori bo‘lgan. Bunday vaziyatda shoshilinch sotuv emas, balki strategik kutish ham foydali bo‘lishi mumkin. Ikkinchidan, oltin-valyuta zaxiralarini ko‘paytirish iqtisodiy xavfsizlik uchun muhim vazifa sanaladi.
Oltin O‘zbekiston iqtisodiyotida o‘ziga xos “xavfsizlik yostig‘i” vazifasini bajaradi. Jahon bozorlarida noaniqlik kuchayganda, valyutalar tebranganda yoki tashqi savdo sharoiti o‘zgarganda, oltin zaxiralari mamlakat moliyaviy barqarorligini saqlashga yordam beradi.
Shu nuqtayi nazardan, eksportni vaqtincha to‘xtatib turish O‘zbekiston uchun zararli emas, aksincha, o‘ylangan strategiya bo‘lgani ko‘rinmoqda. Chunki eksport qayta tiklanganidan keyin mamlakat qisqa muddatda 1,5 milliard dollarlik daromad oldi.
Bu holat oltin bozorida to‘g‘ri vaqt tanlash qanchalik muhim ekanini yana bir bor ko‘rsatdi. Qimmatbaho metall narxi yuqori bo‘lgan sharoitda eksportni qayta boshlash budjet va valyuta tushumlari uchun sezilarli ijobiy ta’sir berishi mumkin.
Qisqasi, O‘zbekiston yarim yillik tanaffusdan keyin oltin eksportini qayta tikladi va dastlabki to‘rt oyda 1,5 milliard dollarlik nomonetar oltin sotdi. To‘xtab turish strategiyasi mamlakat uchun zarar keltirmadi, aksincha, zaxiralarni mustahkamlash va qulay paytda eksportdan daromad olish imkonini berdi. Oltin bu yerda shunchaki metall emas, iqtisodiyotning “zaxira rejimi” desak ham bo‘ladi.
