Surxondaryoda 200 dan ortiq daraxtni kesgan sobiq mansabdor jazolandi
Yurtimizda ekologik barqarorlikni ta’minlash, yashil maydonlarni asrab-avaylash va ona tabiatga zarar yetkazuvchi kimsalarga nisbatan qonun ustuvorligini ta’minlash borasida keskin choralar ko‘rilmoqda. Ana shunday tadbirlarning davomi sifatida, Surxondaryo viloyat sudining jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati apellyatsiya instansiyasida ko‘pchilikning e’tiborini tortgan, daraxtlarning kunda-kuta kunda qilinishi (noqonuniy kesilishi) bilan bog‘liq shov-shuvli jinoyat ishini atroflicha qayta ko‘rib chiqdi.
20 millionlik shartnoma ortidagi yashirin reja
Rasmiy ish hujjatlarida bayon qilinishicha, ushbu jinoiy qilmishning boshida Termiz shahar qurilish bo‘limining sobiq rahbari hamda «M. T. T.» mas’uliyati cheklangan jamiyat (MCHJ) direktori turgan. Til biriktirgan ushbu sheriklar Termiz shahrining markaziy qismlaridan biri — «Do‘stlik» mahallasi hududida yashnab turgan ko‘plab daraxtlarni go‘yoki boshqa joyga ko‘chirish bahonasida o‘zaro yashirin reja tuzishgan. Hatto bu rasmiy tus olishi uchun tomonlar o‘rtasida dastlab 20 million so‘mlik soxta va ko‘zbo‘yamachilikka asoslangan shartnoma ham rasmiylashtirilgan.
Biroq, ular o‘ylagan reja amalga oshmasligi kerak edi. Chunki ushbu hududdagi yashil boyliklar viloyat Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi boshqarmasi hamda Milliy gvardiya xodimlari tomonidan oldindan to‘liq xatlovdan (ro‘yxatdan) o‘tkazilgan bo‘lgan. Tadbirkorlarning ushbu qimmatbaho va noyob daraxtlarni ko‘chirish yoki kesish bo‘yicha yo‘llagan rasmiy murojaati soha mutaxassislari va amaldagi qonunchilik talablariga asosan qat’iy ravishda rad etilgan.
Tabiat kushandalari: 217 tup daraxt qirib tashlandi
Qonuniy taqiq va rad javobiga qaramasdan, qurilish ishlarini tezroq boshlab, mo‘may daromad orttirishni ko‘zlagan kimsalar o‘zboshimchalik va vahshiylik yo‘lini tanlashdi. Ular qurilish maydoni maydonini kengaytirish maqsadida naqd 217 tup noyob va manzarali daraxtlarni tunda ayovsiz ravishda chopib, yo‘q qilib tashlashdi.
Qirg‘in qilingan dov-daraxtlarning aniq ro‘yxati quyidagicha:
61 tup baland bo‘yli «Eldor qarag‘ayi»;
36 tup ko‘m-ko‘k «Virgin archasi»;
101 tup xushbo‘y «Sharq biotasi»;
16 tup ko‘rkam chinor va 4 tup mevali tut daraxti.
Soha ekspertlari va maxsus ekologik laboratoriya xulosalariga ko‘ra, tabiat kushandalarining ushbu uyatli va jinoiy harakatlari oqibatida voha ekologiyasi va atrof-muhitga naqd 2 milliard 69 million 437 ming 500 so‘m miqdorida juda ulkan va tiklab bo‘lmas moddiy zarar yetkazilgani rasman isbotlandi.
«Shunchaki yordam bermoqchi edim» — Qonun baribir ustuvor keldi
Sud majlisi va apellyatsiya jarayonida o‘zini suvdan oppoq chiqarmoqchi bo‘lgan sobiq qurilish bo‘limi boshlig‘i aybini tan olishdan bosh tortdi. U o‘z bayonotida go‘yoki daraxtlarni chopishga tegishli idoralarning rasmiy ruxsatnomasi bor deb o‘ylaganini hamda qurilish firmasiga mahalliy rahbar sifatida shunchaki «xolis yordam bergani»ni aytib, o‘zini oqlashga urindi.
Biroq apellyatsiya sud hay’ati bu soxta vajlarni rad etdi. Ish bo‘yicha to‘plangan ashyoviy dalillar, voqea guvohlarining bergan ko‘rsatmalari va mustaqil sud-ekologik ekspertizasining uzil-kesil xulosalarini chuqur tahlil qilib, sobiq amaldorni O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 198-moddasi 3-qismi (Shikast yetkazish, nobud qilish) bilan butunlay aybdor deb topdi.
Yakuniy adolatli sud hukmiga ko‘ra, ayblanuvchiga nisbatan oylik ish haqining 20 foizini davlat foydasiga ushlab qolish sharti bilan 2 yil muddatga axloq tuzatish ishlari jazosi tayinlandi. Shuningdek, uning tergov davomida dastlabki hibsda (qamoqda) saqlangan kunlari qonunga muvofiq inobatga olinib, yakuniy o‘tash kerak bo‘lgan jazo muddati 1 yil 5 oy 15 kun etib belgilandi. Tabiatga yetkazilgan milliardlab zarar ham aybdorlardan undiriladigan bo‘ldi. Bu holat boshqa amaldorlar va tadbirkorlar uchun ham jiddiy saboq bo‘lishi shart.
Sizningcha, ona tabiatga mana shunday bahaybat zarar yetkazgan, yuzlab yillar davomida o‘sgan daraxtlarni yo‘q qilgan mansabdorlarga berilgan ushbu jazo yetarlimi yoki qonunchilikni yanada kuchaytirish kerakmi?
