Özbekistan'da iki yaşından küçük çocuğu olan çalışanlar için iş kanununda özel güvenceler belirlenmiştir. Bu haklar, öncelikle çocuk bakımıyla meşgul olan ebeveynlerin çalışma haklarını korumayı, onlara daha uygun çalışma koşulları yaratmayı ve gelir istikrarını sağlamayı amaçlamaktadır.
Özbekistan Cumhuriyeti İş Kanunu'nun 395. maddesine göre, iki yaşından küçük çocuğu olan bir çalışan, mevcut görevlerini tam olarak yerine getiremediği durumlarda daha hafif veya daha uygun bir işe geçirilme hakkına sahiptir. Bu hak sadece annelere değil, aynı zamanda babalara veya çocuğun vasiliğini üstlenen kişilere de tanınabilir.
Böyle bir geçiş, çalışanın başvurusu üzerine gerçekleştirilir. Yani işveren, çalışanı keyfi olarak başka bir pozisyona atamaz; çalışanın talebi ve durumuna göre ona uygun bir iş teklif etmelidir. Bu, özellikle çocuk bakımı nedeniyle ağır, uzun süreli veya fiziksel olarak zorlayıcı görevleri yerine getirmenin zor olduğu durumlarda büyük önem taşır.
En önemli güvencelerden biri gelirin korunmasıdır. Eğer çalışan başka bir pozisyona geçirilirse, yeni işindeki maaşı önceki iş yerindeki ortalama ücretinden düşük olmamalıdır. Bu hak, çocuk iki yaşına gelene kadar geçerlidir. Dolayısıyla çalışan, çocuk bakımı nedeniyle çalışma koşullarını değiştirdiği için maddi kayba uğramamalıdır.
İşverende çalışana uygun başka bir boş pozisyon yoksa, yasada belirtilen usule göre kendisine çocuk bakım ödeneği ödenir. Bu durum da çalışanı korumaya yöneliktir; çünkü işverende alternatif bir pozisyonun bulunmaması, çalışanın gelirsiz kalmasına neden olmamalıdır.
Bir diğer önemli husus ise, bir iş uyuşmazlığı yaşandığında, başka bir işe geçirme imkanının olmadığını kanıtlama yükümlülüğünün işverene ait olmasıdır. Yani çalışan değil, işveren 'bende uygun iş pozisyonu yoktu' durumunu gerekçelendirmek zorundadır. Bu kural, çalışanın çıkarlarını korumada büyük öneme sahiptir.
Uygulamada bu ne anlama gelir? İki yaşından küçük çocuğu olan bir çalışan görevini yerine getirmekte zorlanır ve başvuruda bulunursa, işveren talebini ciddiyetle değerlendirmeli, uygun pozisyon varsa teklif etmeli ve maaşın düşmemesini sağlamalıdır. Burada 'kendi başının çaresine bak' yaklaşımı yasaya uygun değildir.
Kısacası, iki yaşından küçük çocuğu olan çalışanlar iş ilişkilerinde önemli güvencelere sahiptir. Kanun, onları iş ve aile sorumlulukları arasında yalnız bırakmamayı hedefler. Bu haklardan haberdar olmak her ebeveyn için önemlidir: haklarınızı bilirseniz, onları korumak da daha kolay olur.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
