Өзбекстанда екі жасқа толмаған баласы бар қызметкерлер үшін еңбек заңнамасында арнайы кепілдіктер белгіленген. Бұл жеңілдіктер, ең алдымен, жас бала күтімімен айналысатын ата-аналардың еңбек құқықтарын қорғауға, оларға қолайлы жұмыс жағдайын жасауға және табыс тұрақтылығын сақтауға бағытталған.
Өзбекстан Республикасы Еңбек кодексінің 395-бабына сәйкес, екі жасқа толмаған баласы бар қызметкер өз міндеттерін толық орындай алмайтын жағдайларда жеңіл немесе қолайлы жұмысқа ауысу құқығына ие. Бұл құқық тек аналарға ғана емес, сонымен қатар әкелерге немесе балаға қамқорлық жасайтын тұлғаларға да қатысты болуы мүмкін.
Мұндай ауысу қызметкердің өтініші негізінде жүзеге асырылады. Яғни, жұмыс беруші қызметкерді өз бетінше басқа лауазымға ауыстырмайды, керісінше, қызметкердің өтініші мен жағдайына қарай оған лайықты жұмыс ұсынуы керек. Бұл әсіресе бала күтіміне байланысты ауыр, ұзақ уақытты немесе физикалық тұрғыдан қиын міндеттерді орындау қиын болған жағдайда маңызды.
Ең маңызды кепілдіктердің бірі — табыстың сақталуы. Егер қызметкер басқа лауазымға ауыстырылса, жаңа жұмыстағы жалақысы бұрынғы жұмыс орнындағы орташа жалақыдан төмен болмауы керек. Бұл жеңілдік бала екі жасқа толғанға дейін қолданылады. Демек, қызметкер бала күтіміне байланысты жұмыс жағдайын өзгерткені үшін қаржылық жағынан зардап шекпеуі тиіс.
Егер жұмыс берушіде қызметкерге лайықты басқа бос жұмыс орны болмаса, заңнамада белгіленген тәртіппен оған бала күтімі бойынша жәрдемақы төленеді. Бұл жағдай да қызметкерді қорғауға бағытталған. Өйткені жұмыс берушіде балама лауазымның болмауы қызметкердің табыссыз қалуына себеп болмауы керек.
Тағы бір маңызды тұс — еңбек дауы туындаған жағдайда, қызметкерді басқа жұмысқа ауыстыру мүмкіндігінің болмағанын дәлелдеу міндеті жұмыс берушіге жүктеледі. Яғни, қызметкер емес, дәл жұмыс беруші «менде лайықты жұмыс орны болмады» деген жағдайды негіздеп беруі шарт. Бұл ереже қызметкердің мүдделерін қорғауда үлкен маңызға ие.
Тәжірибеде бұл нені білдіреді? Егер екі жасқа дейінгі баласы бар қызметкер өз міндетін орындауда қиналса және өтінішпен жүгінсе, жұмыс беруші оның талабын байыппен қарастыруы, лайықты жұмыс орны болса, оны ұсынуы, жалақының төмендемеуін қамтамасыз етуі керек. Мұнда «өзің шеш» деген көзқарас заңға қайшы келеді.
Қысқасы, екі жасқа дейінгі баласы бар қызметкерлер еңбек қатынастарында маңызды кепілдіктерге ие. Заң оларды жұмыс пен отбасылық жауапкершілік арасында жалғыз қалдырмауды көздейді. Бұл жеңілдіктерден хабардар болу әрбір ата-ана үшін маңызды: құқығыңызды білсеңіз, оны қорғау да оңайырақ болады.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
