Данияның премьер-министрі Метте Фредериксен АҚШ Гренландияға бақылау орнатуға ұмтылса, бұл НАТО ішінде үлкен сілкініс тудырып, тіпті альянстың өз болашағына көлеңке түсіруі мүмкін екенін айтты. Оның сөзінше, бұл тақырып әзіл емес — «Гренландия керек» деген сигналдар міндетті түрде байыппен қабылдануы тиіс.
Фредериксен бұл пікірін АҚШ президенті Дональд Трамптың Арктикадағы стратегиялық маңызы бар, ресурстарға бай аралды Вашингтонның бақылауына өткізу керек деген мәлімдемелері аясында білдірді. Дәл осы сөздер Дания мен Гренландияда алаңдаушылықты күшейткені айтылуда.
Премьер-министр ұстанымындағы ең қатаң тұс — қауіпсіздік мәселесі. Ол Данияның TV2 телеарнасына берген түсіндірмесінде, егер АҚШ НАТО-ға мүше басқа мемлекетке қатысты әскери жолды таңдаса, «онда бәрі тоқтайды» деп ескертті. Бұл, әрине, НАТО-ның өзіне және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері қалыптасқан ортақ қауіпсіздік жүйесіне тікелей соққы болады.
Көріністі одан әрі өткір еткен жайт — Венесуэлада болған соңғы әскери операциядан кейін Дания мен Гренландияда «ертең кезек кімге?» деген алаң күшейгені туралы жазбалар. Гренландия — Дания корольдігінің құрамындағы жартылай автономды аумақ және бір мезгілде НАТО жауапкершілік аймағында да қалады. Сондықтан кез келген күрт қадам бүкіл альянсты іштен шайқалтуы мүмкін.
Трамп болса Гренландияны ұлттық қауіпсіздік тұрғысынан «өте қажет» деп атап, Арктикадағы Ресей мен Қытай белсенділігі туралы айтты. БАҚ дерегінше, ол тіпті Данияның Гренландиядағы қауіпсіздік шараларын келемеждеп, «тағы бір ит шанасы» тәрізді кекесін айтқаны да талқылауға себеп болған.
Қорытынды мынау: Гренландия төңірегіндегі әңгіме жай саяси даңғаза емес — бұл НАТО-ның болашағы, Еуропа қауіпсіздігі және егемендік тақырыбын қайтадан алдыңғы қатарға шығарып отыр. Енді басты сұрақ: тараптар бұл мәселені келіссөз бен ынтымақтастық арқылы «суыта» ма, әлде геосаяси температура қайта көтеріле ме?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
