Daniya bosh vaziri Mette Frederiksen AQSH Grenlandiya ustidan nazorat o‘rnatishga urinsa, bu NATO ichida katta silkinish keltirib chiqarishi, hatto alyansning mavjudligiga ham soya solishi mumkinligini aytdi. Uning ta’kidlashicha, bu mavzuda hazillashib o‘tirish emas — “Grenlandiya kerak” degan signallar jiddiy qabul qilinishi shart.
Frederiksen bu fikrlarni AQSH prezidenti Donald Trampning Arktikadagi strategik, resurslarga boy orolni Vashington nazoratiga o‘tkazish kerakligi haqidagi bayonotlari fonida bildirdi. Daniya va Grenlandiyada aynan shu chiqishlar xavotirni kuchaytirgani aytilmoqda.
Bosh vazir pozitsiyasida eng qattiq nuqta — xavfsizlik masalasi. U Daniyaning TV2 telekanaliga bergan izohida, agar AQSH NATOga a’zo boshqa davlatga nisbatan harbiy yo‘l tutsa, “shunda hamma narsa to‘xtaydi”, deya ogohlantirgan: bu, tabiiyki, NATOning o‘zi va Ikkinchi jahon urushi tugaganidan beri shakllangan umumiy xavfsizlik tizimiga bevosita zarba bo‘ladi.
Manzarani yanada o‘tkir qilgan jihat — Venesueladagi so‘nggi harbiy amaliyotdan keyin Daniya va Grenlandiyada “ertaga navbat kimga?” degan xavotir kuchaygani haqidagi qaydlar. Grenlandiya — Daniya qirolligi tarkibidagi yarim avtonom hudud, bir vaqtning o‘zida NATO mas’uliyat zonasida ham qoladi. Shu sabab, har qanday keskin harakat butun alyansning ichini qimirlatishi mumkin.
Tramp esa Grenlandiyani milliy xavfsizlik nuqtayi nazaridan “juda zarur” deb ko‘rsatib, Arktikada Rossiya va Xitoy faolligi haqida gapirgan. OAVda keltirilishicha, u hatto Daniyaning Grenlandiyadagi xavfsizlik choralarini masxara qilib, “yana bitta it chanasi” kabi kinoya qilgani ham muhokamaga sabab bo‘lgan.
Xulosa shu: Grenlandiya atrofidagi gaplar oddiy siyosiy shov-shuv emas — bu NATOning kelajagi, Yevropa xavfsizligi va suverenitet mavzusini yana oldingi qatorga olib chiqyapti. Endi asosiy savol: taraflar bu muammoni muzokara va hamkorlik bilan “sovutadimi” yoki geosiyosiy harorat yana ko‘tariladimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
