ESA Tinch okeani ostida Yer yadrosidagi oqimlar yoʻnalishi oʻzgarganini aniqladi
Yerning taxminan 2200 km chuqurlikda joylashgan tashqi yadrosidagi suyuq temir sayyoramizning magnit maydoni shakllanishi uchun javobgardir. Uzoq vaqt davomida asosiy oqimlar gʻarbga qarab harakatlanadi deb hisoblangan, biroq 2010-yilda Tinch okeani ostida ularning keskin oʻzgarishi — oqimlarning sharqqa qarab harakatlanishi qayd etildi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Yangi eʼlon qilingan tadqiqot ESA Swarm va CryoSat sunʼiy yoʻldoshlari, shuningdek, CHAMP va Orsted missiyalari maʼlumotlariga asoslangan. Olimlar 1997-yildan 2025-yilgacha boʻlgan magnit maydoni oʻzgarishlarini tahlil qilib, 2010-yilda Tinch okeanining ekvatorial qismi ostidagi yirik temir suyuqligi sohasi harakat yoʻnalishini oʻzgartirganini aniqlashdi.
Ushbu kashfiyot tashqi yadrodagi oqimlar barqarorligi haqidagi avvalgi tasavvurlarni shubha ostiga qoʻymoqda. Modellashtirish natijalari shuni koʻrsatdiki, sharqiy oqim 2020-yildan keyin kuchsizlana boshlagan, uning paydo boʻlishi esa ichki yadrodagi oʻzgarishlar bilan mos kelgan. Bu sayyoraning turli qatlamlari oʻrtasida bogʻliqlik borligidan dalolat berishi mumkin.
Yuqori sezuvchanlikka ega magnitometrlar bilan jihozlangan Swarm sunʼiy yoʻldoshlari magnit maydoni evolyutsiyasini kuzatish va yadro hamda mantiya chegarasidagi oqimlar tuzilishidagi tezkor oʻzgarishlarni aniqlash imkonini beradi. Bunday maʼlumotlar magnit maydonini shakllantiruvchi va Yerni quyosh radiatsiyasidan himoya qiluvchi jarayonlarni tushunish uchun juda muhimdir.
Tashqi yadrodagi oʻzgarishlar insonlar uchun xavf tugʻdirmaydi, biroq fan uchun fundamental ahamiyatga ega: magnit maydoni navigatsiya tizimlari, sunʼiy yoʻldoshlar va kosmik ob-havo modellarining ishlashiga taʼsir qiladi. Olimlarning taʼkidlashicha, yangi maʼlumotlar Yerning chuqur qatlamlari dinamikasiga yangicha nazar tashlash imkonini beradi.
