Foto: Cumhurbaşkanlığı Basın Servisi
Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Shavkat Mirziyoyev, 22 Nisan'da Aral Gölü'nü Kurtarma Uluslararası Fonu (AKUF) Kurucu Devlet Başkanları Konseyi'nin olağan toplantısına katıldı.
Etkinlik, Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Kasım-Jomart Tokayev'in başkanlığında gerçekleştirildi. Toplantıya Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadir Japarov, Tacikistan Cumhurbaşkanı Emomali Rahmon, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov ve AKUF Yürütme Komitesi Başkanı Askhat Orazbay da katıldı.
Toplantıda, Kazakistan'ın 2023–2026 dönemini kapsayan başkanlık süreci sonuçları değerlendirildi; Aral Gölü havzasındaki ekolojik durum, su kaynaklarının yönetimi ve sosyo-ekonomik koşulların iyileştirilmesi konularında kapsamlı fikir alışverişinde bulunuldu.
Özbekistan lideri yaptığı konuşmada, Aral Gölü'nü Kurtarma Uluslararası Fonu'nun bölge için eşsiz bir iş birliği platformu olduğunu vurguladı. Mirziyoyev, iklim değişikliği, suya olan talebin artması ve kaynak yetersizliği koşullarında fonun öneminin giderek arttığını belirtti.
Öngörülere göre 2040 yılına gelindiğinde, Aral havzasındaki su açığının yıllık 20 milyar metreküpe ulaşabileceği, bunun da içme suyu, tarım, enerji ve ekoloji alanlarında ciddi riskler doğuracağı ifade edildi.
Shavkat Mirziyoyev, “Uzman değerlendirmelerine göre, 2040 yılına kadar Aral Gölü havzasındaki su kaynakları kıtlığı neredeyse iki katına çıkarak yıllık 20 milyar metreküpe ulaşabilir. Bu durum içme suyu temini, ekoloji, tarım sektörü, enerji ve sosyal istikrar için ek risk ve tehditler oluşturacaktır,” dedi.
Cumhurbaşkanı, bölgedeki verimsiz su kullanımı sorununa da dikkat çekti. Mevcut durumda tarımda 1 dolarlık katma değer üretmek için ortalama 3 metreküp su harcandığı, bunun da dünya ortalamasının oldukça üzerinde olduğu kaydedildi.
Öte yandan, Özbekistan'da su tasarrufu sağlayan teknolojilerin hızla yaygınlaştırıldığı belirtildi. Sulanan arazilerin yüzde 60'ında modern sistemlerin uygulandığı ve sulama ağlarının yüzde 40'ının betonlandığı ifade edildi. Bu önlemler sayesinde yıllık 10 milyar metreküp su tasarrufu sağlanmaktadır.
Shavkat Mirziyoyev, fon faaliyetlerinin daha da güçlendirilmesi, hukuki ve kurumsal temellerinin geliştirilmesi ile iş birliğinin genişletilmesine yönelik bir dizi öneri sundu. Özellikle AKUF'un diğer bölgesel yapılarla entegrasyonunun güçlendirilmesinin önemi vurgulandı.
Shavkat Mirziyoyev, “Bu durum, tüm devletlerimizin topraklarında hayati öneme sahip ekolojik ve sosyo-ekonomik projelerin uygulanması için hedefli yatırımların yönlendirilmesine imkan tanıyacaktır,” diye konuştu.
Ayrıca, su kaynaklarının kullanım kültürünü artırmak, halkı ve çiftçileri modern teknolojiler konusunda eğitmek amacıyla “Geleceğin Suyu” bölgesel programının başlatılması teklif edildi.
Özbekistan lideri, “Görülüyor ki toplumun suya olan yaklaşımı değişmedikçe, hiçbir mühendislik çözümü beklenen etkiyi yaratmayacaktır. Okul öncesi eğitimden uzman yetiştirilmesine kadar kesintisiz eğitim sistemi yoluyla suyun rasyonel kullanımını her bireyin günlük alışkanlığına ve ortak kültürel kodumuza dönüştürmeye odaklanmalıyız,” dedi.
Toplantıda Afganistan'ın da bölgesel ekolojik iş birliğine dahil edilmesi meselesi gündeme getirildi. Bu sayede su kaynaklarının adil dağılımının sağlanabileceği ve genel ekolojik istikrarın temin edilebileceği kaydedildi.
Toplantı sonunda, Astana Bildirisi dahil olmak üzere bir dizi önemli karar kabul edildi. Ayrıca 26 Mart tarihinin Uluslararası Aral Gölü, Ceyhun ve Seyhun Günü olarak ilan edilmesi ile Shavkat Mirziyoyev'in 2027–2029 yılları için AKUF Başkanı olarak seçilmesine ilişkin kararlar imzalandı.
