Елдің экономикалық әлеуетін, мәдениетін және халықтың өмір сүру қауіпсіздігі деңгейін көрсететін басты факторлардың бірі — бұл сөзсіз жолдар. Жол жабынының сапасы тікелей жол-көлік оқиғаларының санына және адамдардың тағдырына әсер етеді. Норвегия көлік институтының ғалымдары жүргізген арнайы ғылыми зерттеудің нәтижелері ойландырады: тегіс емес, шұңқырлары көп жолдарда апатқа ұшырау қаупі тегіс және сапалы жабыны бар магистральдарға қарағанда шамамен 20 пайызға жоғары болады.
Сингапур — жол сапасы бойынша планетадағы абсолютті көшбасшы
World Population Review рейтингіне сәйкес, Сингапур жол инфрақұрылымы бойынша көп жылдар бойы әлемде бірінші орынды ешкімге бермей келеді. Халықаралық сарапшылар жол сапасы индексін бағалауда үш негізгі критерийге сүйенеді:
Жол төсемінің жалпы жағдайы мен тегістігі;
Түнгі жарықтандыру жүйелерінің кемелдігі;
Магистральдық жолдар бойындағы заманауи инфрақұрылым.
Бұл шағын арал-мемлекетте сіз іс жүзінде бірде-бір ақаулы немесе қараусыз қалған жолды кездестірмейсіз. Жергілікті жол қызметтері үнемі жөндеу және профилактикалық жұмыстарды жүргізіп отырады. Тек өткен жылдың өзінде бұл мақсаттар үшін мемлекеттік бюджеттен 12 миллиард доллар қаражат бағытталды. Ең бастысы, Сингапур жолдары интеллектуалды «ақылды» басқару жүйелерімен жабдықталған. Нәтижесінде, халық тығыздығы өте жоғары және көлік құралдарының саны шамадан тыс көп болуына қарамастан, ел көшелерінде кептелістер іс жүзінде байқалмайды.
Швейцария: Әрбір туннель мен көпір қатаң бақылауда
Жаһандық рейтингте екінші орынды Альпі тауларының баурайында орналасқан Швейцария лайықты түрде иеленіп тұр. Жоғары сапа стандарттары мен жүйелі мониторингтің арқасында бұл ел әлемдегі ең үлгілі жол желісін құра алды. Ағымдағы 2026 жылы үкімет жол шаруашылығын сақтау және жаңғырту үшін 4 миллиард доллардан астам қаражат бөлді. Бұл инвестициялар негізінен жаңа трассалар салуға, қолданыстағыларын пайдалануға және заманауиландыруға жұмсалуда.
Швейцарияда бақылау жүйесі өте қатаң және нақты жұмыс істейді: жүк көліктерінің салмағы мен жол қозғалысы қауіпсіздігі қатаң қадағаланады. Арнайы қызметтер алдын ала жасалған жоспар-кесте негізінде жұмыс істейді. Жолдар, жерасты туннельдері, көпірлер және қауіпсіздік жүйелері елеулі зақымдану сатысына жетпей тұрып, жүйелі түрде тексеріледі және анықталған кішігірім ақаулар да дереу жойылады.
Экологиялық таза асфальт және инновациялар: Еуроодақ тәжірибесі
Бүгінгі таңда жол сапасы индексінің ең заманауи критерийлерінің бірі — бұл олардың экологияға зиян тигізбеуі. Еуропалық Одақ елдері бұл тұрғыда бүкіл әлемге үлгі болуда. Еуропалық инженерлер асфальт төсеу және қайта құру жұмыстарында қайта өңделген құрылыс қалдықтарын, ескі бетонды және тіпті қайталама пластик шикізатын белсенді пайдалануда. Бұл әдіс табиғатқа шығарылатын көміртегі ізін азайтумен қатар, құрылыс өзіндік құнын да айтарлықтай арзандатады.
Жол құрылысы саласындағы тағы бір революциялық тренд — төмен температуралы немесе жылы асфальт технологиясы. Мұнда химиялық қоспа 110-нан 130 градусқа дейінгі жылуда дайындалады және жолға төселеді. Бұл дәстүрлі ыстық асфальтқа қарағанда 20–30 градусқа төмен деген сөз. Бұл технология отын энергиясын үнемдейді, ауаға зиянды газдардың шығуын азайтады және ең бастысы, суық ауа райы жағдайында да сапалы жол салуға мүмкіндік береді.
Мұндай озық және инновациялық тәсілдерді Нидерланды, Швеция және Дания сияқты мемлекеттер өмірге сәтті енгізуде. Өкінішке орай, мұндай жасыл жобалар Африка мен Оңтүстік Азияның артта қалған мемлекеттерінде өте баяу дамыған. Бұған жергілікті бюджеттердің шектеулі болуы және қалдықтарды қайта өңдеу инфрақұрылымының жоқтығы басты кедергі болып отыр.
Сіздіңше, Өзбекстан жағдайында жолдардың қызмет ету мерзімін ұзарту үшін қай шетелдік тәжірибені (мысалы, пластик қоспалы асфальт немесе интеллектуалды бақылау) бірінші кезекте пайдалану керек?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
