АҚШ президенті Дональд Трамп Таяу Шығыстағы ықтимал жаңа саяси процестер туралы пікір білдірді. Ол Truth Social әлеуметтік желісінде жазғандай, егер Иранмен бейбіт келісімге қол жеткізілсе, Сауд Арабиясы, Катар, Пәкістан, Түркия, Мысыр және Иордания да бұл процестерге қосылуы керек.
Трамптың пікірінше, аймақта тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін тек Вашингтон мен Тегеран арасындағы келісім жеткіліксіз. Оның айтуынша, Таяу Шығыс пен мұсылман әлемінде ықпалы бар мемлекеттер де ортақ дипломатиялық алаңға тартылуы тиіс. Бұл арқылы саяси диалог, экономикалық ынтымақтастық және қауіпсіздік мәселелерінде жаңа кезең ашылуы мүмкін.
Әңгіме, ең алдымен, «Ибраһим келісімдері» туралы болып отыр. Бұл келісімдер Израиль мен кейбір мұсылман елдері арасында дипломатиялық қарым-қатынастарды қалпына келтіруді, елшіліктер ашуды, сауда-экономикалық байланыстарды дамытуды және аймақтық ынтымақтастықты нығайтуды көздейді. Бұл құжаттар Трамптың бірінші президенттік мерзімінде АҚШ-тың делдалдығымен қол қойылған болатын.
АҚШ президенті 25 мамырда Сауд Арабиясы, БАӘ, Катар, Пәкістан, Түркия, Мысыр, Иордания және Бахрейн басшыларымен сөйлескенін атап өтті. Әңгіме барысында «Ибраһим келісімдерін» кеңейту және жаңа қатысушыларды тарту мәселесі талқыланған.
Трамп бұл келісімдерге қосылған мемлекеттер экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан айтарлықтай жетістіктерге жеткенін баса айтты. Оның пікірінше, Сауд Арабиясы мен Катар жаңа кезеңде бірінші болып қосылуы тиіс елдер қатарында тұр. Бұл екі мемлекеттің аймақтағы саяси және экономикалық ықпалы өте зор екенін ескерсек, олардың қатысуы келісімдердің маңыздылығын одан әрі арттыра алады.
Сонымен бірге, Трамп болашақта Иранның өзі де «Ибраһим келісімдеріне» қосылуы мүмкін екенін айтты. Бұл мәлімдеме, әрине, үлкен саяси резонанс тудыруы мүмкін. Өйткені Иран мен Израиль арасындағы қарым-қатынас ұзақ жылдар бойы шиеленіскен күйінде қалып отыр.
Егер Тегеран шынымен де мұндай процеске жақындаса, бұл Таяу Шығыстың геосаяси ландшафтында үлкен бетбұрыс болады. Алайда бұл әзірге тек ықтимал сценарий ретінде қарастырылуда. Іс жүзінде Иранның ядролық бағдарламасы, аймақтық ықпал, қауіпсіздік кепілдіктері және Израильмен қарым-қатынас сияқты ауыр мәселелер әлі де келіссөздердің ең нәзік тұстары болып қала береді.
Трамптың мәлімдемесінен көрініп тұрғандай, Вашингтон аймақта кешенді дипломатиялық келісімдер жүйесін қалыптастыруға тырысуда. Бұл процесте Сауд Арабиясы, Катар, Түркия, Мысыр, Пәкістан және Иордания сияқты мемлекеттер маңызды орын алуы мүмкін.
Қысқасы, Дональд Трамп Иранмен ықтимал бейбіт келісім жүзеге асса, мұсылман елдері де «Ибраһим келісімдеріне» қосылуы керек екенін білдірді. Ол Сауд Арабиясы мен Катарды жаңа қатысушылар арасында бірінші орында көреді. Тіпті болашақта Иран да бұл процеске қосылуы мүмкін екенін айтты. Геосаясатта бұл өте үлкен ойын — әрбір қадам бүкіл аймақта жаңғырық береді.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
