Вашингтон мен Тегеран Ормуз бұғазын қайта ашу бойынша шартты келісімге қол жеткізгені айтылуда. Алайда, әзірге тараптар арасындағы келісім толық қол қойылмаған және кейбір маңызды мәселелер бойынша келіссөздер жалғасуда.
The New York Times басылымының мәліметінше, келісімнің негізгі бөлігі дерлік дайын. Дереккөз құжаттың шамамен 95 пайызы келісілгенін атап өтті. Бірақ Иранның ядролық бағдарламасы мен Ормуз бұғазын бақылау мәселелері әлі де талқылау орталығында қалуда.
Ормуз бұғазы әлемдік энергетика нарығы үшін стратегиялық маңызы бар нүктелердің бірі болып табылады. Ол арқылы мұнай мен газ тасымалы жүзеге асырылады. Сол себепті бұл аймақтағы кез келген шиеленіс аймақтық қауіпсіздікке ғана емес, әлемдік нарықтағы бағалар мен экономикалық тұрақтылыққа да әсер етуі мүмкін.
CBS News жазғандай, Иран шенеуніктері елдің жоғары басшылығымен байланыс орнатуда қиындықтарға тап болғандықтан, кейбір жауаптар кешіктірілуде. Бұл келіссөз процесін баяулатуда. Демек, техникалық тұрғыдан келісім жақын болғанымен, саяси шешімдер әлі толық аяқталмаған.
АҚШ президенті Дональд Трамп келіссөз жүргізушілерге келісімді асықпай, мұқият әзірлеуді тапсырғанын білдірді. Оның айтуынша, меморандум ресми түрде қол қойылмайынша, Иранға қатысты теңіз блокадасы сақталады.
Бұл ұстаным Вашингтонның келіссөз процесінде сақтық танытып отырғанын көрсетеді. АҚШ тарапы келісімге қол жеткізгісі келгенімен, оны қол қоймас бұрын барлық тәуекелдер мен шарттарды нақты белгілеп алуды көздеп отыр.
Сонымен бірге, Трамп Иран ешқашан ядролық қаруға ие болмауы керектігін тағы бір мәрте атап өтті. Бұл мәлімдеме ядролық бағдарлама мәселесі келісімнің ең нәзік және шешуші тұстарының бірі болып қала беретінін білдіреді.
Иран үшін Ормуз бұғазы мәселесі тек экономикалық емес, сонымен қатар саяси және қауіпсіздік тұрғысынан да маңызды. Сол себепті Тегеран кез келген келісімде өз аймақтық ықпалы мен стратегиялық мүдделерін сақтап қалуға тырысады.
Қазіргі уақытта тараптар арасындағы диалог жалғасуда, бұл келісім мүмкіндігінің әлі бар екенін көрсетеді. Бірақ келісімге қол қойылмайынша, жағдайды толық тұрақты деп бағалау қиын. Өйткені Ормуз бұғазы төңірегіндегі әрбір шешімнің геосаяси салмағы өте зор.
Қысқасы, АҚШ пен Иран Ормуз бұғазын қайта ашу бойынша шартты келісімге жақындады. Құжаттың үлкен бөлігі дайын, бірақ ядролық бағдарлама мен бұғазды бақылауға қатысты мәселелер әлі де талқылануда. Теңіз блокадасы меморандумға қол қойылғанға дейін сақталады. Мұндағы бір ғана түсініксіз сөйлем нарықты дүрліктіруі мүмкін, сондықтан тараптар қазір әр сөзді таразылап отыр.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
