Президент Шавкат Мирзиёев 9 мамырда Мәскеуде өтетін Жеңіс шеруіне қатыспайды. Кремль жариялаған шетелдік қонақтар тізімінде Өзбекстан басшысының аты жоқ. Бұл жағдай саяси бақылаушылар мен жұртшылықтың назарын аударып отыр, өйткені соңғы жылдары 9 мамыр іс-шаралары тарихи жады ғана емес, дипломатиялық нышан ретінде де бағаланып келеді.
Ресми мәліметтерге сәйкес, биылғы шеруге Абхазия, Беларусь, Лаос, Малайзия, Словакия, Оңтүстік Осетия және Сербия өкілдері қатысады деп күтілуде. Сонымен қатар, Орталық Азия мемлекеттерінің басшылары, соның ішінде Өзбекстан президенті бұл тізімде көрсетілмеген. Кремль қонақтар тізімін жариялағаны туралы ресейлік басылымдар да хабарлады.
Бұл жаңалық әртүрлі жорамалдарға себеп болуы мүмкін. Алайда әзірге ең дұрыс тәсіл — ресми ақпарат шеңберінде қалу. Яғни, Шавкат Мирзиёевтің шеруге қатыспауы оның атының бекітілген тізімде жоқтығымен түсіндіріледі. Мұны артық әсірелеуге немесе күрт саяси қорытынды жасауға асығудың қажеті жоқ. Саясатта кейде тізімдегі бір фамилияның өзі үлкен сигнал болса, кейде бұл жай ғана хаттамалық мәселе. Иә, дипломатия футболдан да күрделі: гол соғылғанын VAR да бірден айта алмайды.
Мәскеудегі биылғы Жеңіс шеруі алдыңғы жылдардан өзгеше өтеді деп күтілуде. Хабарламаларға қарағанда, іс-шара қауіпсіздік шаралары күшейтілген жағдайда ұйымдастырылады. Кейбір дереккөздер шерудің ауыр әскери техникасыз өтетінін, Мәскеуде ұялы байланыс пен интернет жұмысында шектеулер байқалғанын жазуда. Бұған басты себеп ретінде Украина тарапынан дрон шабуылдарының ықтималдығы мен қауіпсіздік алаңдаушылықтары көрсетілуде.
Ресей президенті Владимир Путиннің жеке қатысуы жоспарланған іс-шара алдында Мәскеуде қауіпсіздік шаралары одан әрі күшейтілгені атап өтілуде. The Guardian мәліметінше, Ресей астанасында әуежайлардың қызметі уақытша тоқтатылып, ұялы интернетте үзілістер болған және қалада қауіпсіздікті бақылау айтарлықтай арттырылған.
Украина тарапы болса, Ресейдің 8–9 мамыр күндеріне жариялаған уақытша бітімгершілік бастамасына күмәнмен қарады. Украина президенті Владимир Зеленский мұны шеру қауіпсіздігіне байланысты саяси қадам ретінде бағалады. Сол себепті Мәскеудегі іс-шара төңірегіндегі жағдай қарапайым рәсімнен гөрі әлдеқайда күрделі геосаяси көріністе өтіп жатыр.
Өзбекстан басшысының тізімде жоқтығы елдің сыртқы саясатының сақ және теңгерімді бағытын тағы бір мәрте еске салады. Ташкент соңғы жылдары әртүрлі күш орталықтарымен қарым-қатынаста прагматикалық жол ұстануда: Ресеймен ынтымақтастық сақталады, бірақ халықаралық аренада артық саяси тәуекелдерден қашуға тырысады.
Осы тұрғыдан алғанда, бұл шешім немесе жағдай Өзбекстанның сыртқы саясаттағы сақ ұстанымының жалғасы ретінде бағалануы мүмкін. Әсіресе, Ресей-Украина соғысы аясында әрбір ресми сапар, әрбір халықаралық іс-шара және әрбір дипломатиялық қатысу ерекше саяси мағынаға ие болып жатқан кезеңде мұндай қадамдар мұқият бақыланады.
Әзірге нақты көрініс мынадай: Мәскеудегі Жеңіс шеруіне кейбір шетелдік көшбасшылар қатысады, бірақ Шавкат Мирзиёев олардың қатарында көрсетілмеген. Өзбекстан болса, бұл үдерісте артық шусыз, өзінің әдеттегі теңгерімді дипломатиялық бағытын сақтап қалуды жөн көріп отыр.
Мұндай жағдайларда ең маңыздысы — сезімге берілмей, ресми ақпарат пен нақты саяси контекстке сүйену. Өйткені халықаралық саясатта кейде қатысу да сигнал, қатыспау да сигнал. Бірақ түпкілікті қорытындыны уақыт пен кейінгі ресми мәлімдемелер көрсетеді.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
