Курорт ҳудудларида экологик талаблар янада кучайтирилади
Ўзбекистонда курорт ва рекреация ҳудудларини муҳофаза қилиш, табиий бойликларни асраб-авайлаш ҳамда экологик барқарорликни таъминлашга қаратилган янги қонунчилик ўзгаришлари қабул қилинди. Бу қадам мамлакатда табиатдан оқилона фойдаланиш ва дам олиш масканларини келажак авлодлар учун ҳам сақлаб қолиш йўлида муҳим қарор сифатида баҳоланмоқда.
14 май куни қабул қилинган ЎРҚ-1145-сонли қонун билан “Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тўғрисида”ги қонунга қўшимчалар киритилди. Янги меъёрлар асосан экологик тоза ҳудудлар, курорт зоналари ва рекреация масканларида табиатга зарар етказиши мумкин бўлган фаолиятларни чеклашга қаратилган.
Қонун уч ойдан кейин кучга киради. Демак, белгиланган муддатдан сўнг муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда иш юритаётган тадбиркорлар, ишлаб чиқарувчилар ва хизмат кўрсатувчи субъектлар янги экологик талабларга мослашиши керак бўлади.
Янги тартибнинг энг муҳим жиҳатларидан бири — пластик маҳсулотлар билан боғлиқ чекловдир. Экологик тоза ҳудудларда табиий органик полимерлардан ташқари айрим пластик буюмларни ишлаб чиқариш ва сотиш тақиқланади. Бундай маҳсулотлар рўйхати Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.
Бу чеклов, аввало, табиатга узоқ йиллар давомида зарар етказадиган пластик чиқиндиларни камайтиришга хизмат қилади. Чунки курорт ҳудудларида одамлар оқими кўп бўлади, бу эса чиқинди миқдорининг ортишига сабаб бўлади. Агар бундай жараён назоратсиз қолса, табиий манзаралар, сув ҳавзалари ва тупроқ ҳолати жиддий зарар кўриши мумкин.
Яна бир муҳим тақиқ саноат объектлари билан боғлиқ. Янги меъёрларга кўра, табиий мажмуаларга салбий таъсир кўрсатадиган объектларни қуриш ва улардан фойдаланиш мумкин бўлмайди. Бу эса курорт ҳудудлари атрофида табиатга оғир юк туширадиган қурилишлар ва ишлаб чиқариш фаолиятига қатъий ёндашув бўлишини англатади.
Шунингдек, ландшафтларни сақлаш масаласи ҳам алоҳида эътиборга олинмоқда. Экотизимлар барқарорлиги, табиий манзаралар қиёфаси ва ер ости сувлари ҳолатини бузиши мумкин бўлган ҳар қандай ишлар тақиқланади. Бу қоида табиатни фақат бугун учун эмас, келажак учун ҳам муҳофаза қилишга хизмат қилади.
Курорт ҳудудларининг асосий қадри — унинг тоза ҳавоси, табиий муҳити, сув ресурслари ва бетакрор манзараларидир. Агар ана шу бойликлар йўқолса, ҳудуднинг туристик жозибаси ҳам пасаяди. Шу боис янги талаблар дам олиш масканларини тартибсиз қурилиш ва экологик хавфлардан ҳимоя қилишга қаратилган.
Қонунга мувофиқ, давлат экологик экспертизасининг салбий хулосасини олган ҳар қандай фаолият ноқонуний деб топилади. Бу эса энди экологик баҳолаш жараёнининг аҳамияти янада ошишини кўрсатади. Яъни табиатга таъсири жиддий бўлган лойиҳалар аввал текширилади, кейин қарор қабул қилинади.
Мутахассислар фикрича, бундай ёндашув рекреация зоналарининг салоҳиятини тўғри ривожлантириш учун зарур. Чунки туризм фақат меҳмонхона ва йўл қуриш билан эмас, балки табиий муҳитни сақлаб қолиш билан ҳам ривожланади. Табиат бузилса, туризм ҳам узоққа бормайди.
Янги меъёрлар тадбиркорлар учун ҳам муҳим сигнал бўлади. Эндиликда курорт ҳудудларида фаолият юритишда фақат даромад эмас, экологик масъулият ҳам биринчи ўринга чиқади. Бизнес табиат билан ҳисоблашиб ишлаши керак бўлади.
Қисқаси, Ўзбекистон курорт ҳудудларида экологик тартибни кучайтириш орқали табиатни муҳофаза қилиш ва туризмни барқарор ривожлантириш йўлида навбатдаги қадамни ташламоқда. Бу ерда мақсад оддий: дам олиш масканлари фақат бугунги сайёҳлар учун эмас, эртанги авлодлар учун ҳам тоза, чиройли ва хавфсиз қолиши керак.
