Мұхиттың арғы жағы мен Еуропа құрлығы арасындағы әскери-саяси ынтымақтастық күтпеген және қарқынды бұрылыстар кезеңіне енді. АҚШ Президенті Дональд Трамп 22 мамырға қараған түні өзінің «Truth Social» әлеуметтік желісіндегі ресми парақшасында халықаралық қауымдастықтың назарын аударған маңызды мәлімдеме жариялады.
Ақ үй басшысы өз жазбасында былай дейді:
«Қазіргі Польша Президенті Кароль Навроцкийдің сайлаудағы сенімді жеңісін, сондай-ақ онымен қалыптасқан шынайы және берік қарым-қатынасымызды жоғары бағалай отырып, Америка Құрама Штаттары Польшаға қосымша 5 мың әскери қызметкерді жіберіп жатқанын үлкен қуанышпен хабарлаймын».
Алайда Трамп өз мәлімдемесінде бұл күштер мүлдем жаңа әскери контингент пе, әлде бұған дейін Польшаға жіберілуі жоспарланған, бірақ осы жылдың 13 мамырында тоқтатылған 4 мың адамдық 2-бронетанк бригадасының орнын толтыру үшін жіберіліп жатыр ма, оны нақтыламады.
Пентагонның тоқтатылған жоспары және Варшаваның наразылығы
Бұдан бірнеше күн бұрын, яғни 13 мамырда беделді The Wall Street Journal және Defence News басылымдары АҚШ Қорғаныс министрлігі (Пентагон) Польшаға 4 мың сарбаздан тұратын әскер жіберу жоспарын кенеттен тоқтатқаны туралы хабарлаған еді. Журналистердің пікірінше, бұл шешім Дональд Трамп әкімшілігі тарапынан Еуропадағы АҚШ әскери контингентін кезең-кезеңімен қысқарту бойынша әзірленген жаһандық стратегия аясында қабылданған.
Politico басылымының Ақ үй мен Пентагонға жақын сенімді дереккөздері берген ақпаратқа сәйкес, АҚШ-тың бұл шешімі жергілікті әскери ортада өткір наразылықтар тудырған. Мәселе мынада, Польша Қарулы күштерінің басшылығы өз жерлеріне америкалық сарбаздар келмейтіні туралы хабарды одақтастық келісімдерге қайшы түрде ресми арналар арқылы емес, БАҚ арқылы біліп қалған.
Берлинмен саяси суық қарым-қатынас және Еуропаның алаңдаушылығы
Назар аударарлық жайт, Вашингтон бұл шешімге дейін Еуропаның тағы бір ірі мемлекеті — Германиядан да 5 мың америкалық әскериді шығарып әкететінін жариялаған еді. Ақ үйдің мұндай қатаң қадамы Германия Канцлері Фридрих Мерцтің АҚШ-Израиль коалициясы тарапынан Иранға қарсы жүргізіліп жатқан соғыс пен әскери әрекеттерге қатысты білдірген өткір сын пікірінен кейін орын алды.
Ағымдағы жылдың 17 мамырындағы жағдай бойынша, Польша үкіметі АҚШ әскерлерінің қысқаруы мүмкін деген хабарлардан кейін жағдайдың жағымсыз сценарийіне дайындық көре бастаған. Польша Қарулы күштері Бас штабының басшысы Веслав Кукула төңірегіндегі дереккөздер Варшаваның туындаған әскери жағдайдан толық хабардар болғанын және орын алуы мүмкін бостықты толтыру шараларын қабылдап жатқанын растаған.
Соған қарамастан, Польша Қорғаныс министрі Владислав Косиняк-Камыш мәлімдеме жасап, ел аумағындағы америкалық әскерилер саны ешқашан азаймайтынын, керісінше, олардың қатарын одан әрі кеңейту бойынша екіжақты келіссөздер дәйекті түрде жалғасып жатқанын қатаң атап өтті.
Сандар сөйлегенде: АҚШ-тың Еуропадағы әскери күші
Мәліметтерге сәйкес, ағымдағы жылдың мамыр айының ортасындағы есептеулерге қарағанда, Польша жерінде шамамен 7400 америкалық әскери қызметкер орналастырылған еді. Жалпы алғанда, соңғы жылдары ресми Вашингтон Еуропа құрлығы бойынша 100 мыңға жуық әскер дислокациялаған, олардың 65 мыңнан астамы тұрақты негізде қызмет атқарып келеді.
Осы жылдың 19 мамырында Пентагон Еуропа аумағындағы төрт негізгі жауынгерлік бригаданың бірін құрлықтан толық шығарып әкететінін жариялады. Бұл стратегиялық қадам АҚШ-тың аймақтағы әскери күштерінің санын төрт жыл бұрынғы, яғни 2021 жылғы көрсеткіш деңгейіне түсіріп қояды.
Алайда НАТО-ның Еуропадағы Одақтас күштерінің қолбасшысы, АҚШ Әскери-әуе күштерінің генерал-лейтенанты Алексус Гринкевичтің пікірінше, америкалық сарбаздардың қысқартылуы альянстың Еуропа қорғаныс қабілетін нығайту бойынша ұзақ мерзімді жоспарларына ешқандай жағымсыз әсер етпейді. Генерал Еуропа мемлекеттері өздерінің ұлттық әскери әлеуеті мен қорғаныс бюджеттерін арттырып жатқандықтан, болашақта АҚШ әскерлерінің әлемнің басқа геосаяси және ыстық аймақтарына көшірілуі табиғи процесс екенін білдірді.
Бұдан бөлек, 2026 жылдың басында АҚШ Конгресі Пентагон бюджеті аясында Еуропа аумағындағы америкалық әскерилер санын 76 мыңнан кемітуге тыйым салатын қатаң шектеулерді бекіткен еді. Осы заңға сәйкес, АҚШ Қорғаныс министрі мен Еуропа қолбасшылығы Конгресс мүшелеріне арнайы негізделген есеп бермейінше, әскер санын күрт азайтуға заңды түрде құқылы емес. Трамптың соңғы мәлімдемесі Сенат пен Конгресс арасындағы алдағы жаңа саяси пікірталастардан хабар беріп тұр.
Сіздіңше, Дональд Трамп тарапынан Польшаға қосымша 5 мың сарбаз жіберілуі Еуропа қауіпсіздігін нығайта ма, әлде аймақтағы әскери шиеленісті одан әрі арттыра ма?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
