Таяу Шығыстағы саяси шиеленіс ушығып тұрған тұста, Израиль үкіметі мүшесінің әрекеті салдарынан Тель-Авив пен оның Батыстағы ең жақын одақтастары арасында ірі дипломатиялық дағдарыс туындады. Ағымдағы жылдың 20 мамырында бірқатар Еуропа және Батыс елдері осы жағымсыз жағдайға байланысты Израиль елшілерін шұғыл түрде Сыртқы істер министрлігіне шақырды.
Атап айтқанда, Италия, Франция, Канада, Нидерланды, Бельгия және Португалия мемлекеттері Израиль елшілеріне ресми наразылық білдірсе, Испания үкіметі Мадридте Израиль елшісі болмауына байланысты елдің уақытша сенімді өкілін сыртқы саясат ведомствосына шақырып, түсініктеме талап етті.
Әлеуметтік желіні дүр сілкіндірген қорлау видеосы
Бүкіл әлемде қатаң наразылық толқынын тудырған бұл дауға Израильдің Ұлттық қауіпсіздік министрі Итамар Бен-Гвирдің X (бұрынғы Twitter) желісіне жүктеген видеосы себеп болды. Бейнежазбада Израиль әскери-теңіз күштері теңізде тоқтатқан «Сумуд» флотилиясықұрамындағы адам құқығын қорғаушылардың Ашдод портындағы өте аянышты халі көрсетілген.
Ұсталған белсенділер жерде тізерлеп, қолдары артына кісенделіп, бастары төмен қаратылған күйде бейнеленген. Ең сорақысы, министр осы дәрменсіз адамдардың арасында Израиль туын көтеріп, мақтанышпен жүріп, иврит тілінде: «Израильге қош келдіңіздер, мұнда біз қожайынбыз!» деп айқайлаған. Сондай-ақ, Бен-Гвир өз постының астында бұл бейбіт белсенділерді ашық түрде «терроризм жақтаушылары» деп атады.
Наразылықтар легі: ЕО және Еуропа министрлері қатаң ұстанымда
Халықаралық белсенділерге көрсетілген мұндай дөрекі қарым-қатынасты Еуропалық Одақ пен бірқатар мемлекет басшылары қатаң айыптады.
Польша: Сыртқы істер министрі Радослав Сикорский X желісінде ұсталғандар арасында Польша азаматтары да болуы мүмкін екенін айтып, жағдайды қатаң сынға алды: «Ешқандай қылмыс жасамаған Польша азаматтарына мұндай қарым-қатынас жасауға ешкімнің хақысы жоқ. Демократиялық әлемде тұтқындарды немесе ұсталғандарды бұлайша қорлау мүлдем қабылданбайды».
Еуропалық Одақ: ЕО сыртқы саясат қызметінің ресми өкілі Ануар Эль-Ануни бұл жағдайды «адамгершілікке жат және мүлдем қабылдауға болмайтын оқиға» деп атады және әрбір тұтқындалған тұлғаның қадір-қасиеті мен халықаралық құқық нормалары қорғалуы тиіс екенін еске салды.
Кая Каллас: ЕО-ның сыртқы істер және қауіпсіздік саясаты жөніндегі жоғары өкілі де бұл әрекеттерді «кемсітушілік» деп бағалап, Бен-Гвирдің қылығы демократиялық мемлекеттің жоғары лауазымды шенеунігіне мүлдем жат екенін білдірді.
Германия: СІМ басшысы Йоханн Вадефуль министрдің шоуы Берлин мен Тель-Авив бірлесіп қорғап келе жатқан жалпыадамзаттық құндылықтарға қайшы екенін атап өтті.
АҚШ: Американың Израильдегі төтенше елшісі Майк Хакаби флотилия қатысушыларының әрекетін «ақымақшылық акция» деп атағанымен, министр Бен-Гвир өз қылығымен шын мәнінде өз ұлтының беделі мен қадір-қасиетін төмендеткенін өкінішпен атап өтті.
Израиль басшылығындағы ішкі дау
Бұл масқара видео шетелде ғана емес, Израиль үкіметінің өзінде де елеулі ішкі дауға себеп болды. Израильдің Сыртқы істер министрі Гидеон Саар әріптесі Бен-Гвирді әлем қауымдастығы алдында «мемлекет мүддесіне орасан зор зиян келтірген масқара шоу» ұйымдастырды деп айыптады.
Елдің Премьер-министрі Биньямин Нетаньяху жағдайға қатысты пікір білдіре отырып, Израиль мемлекетінің Газа секторына бет алған кез келген «арандатушы флотилияларды» тоқтатуға заңды құқығы бар екенін қорғады. Алайда ол министрдің тұтқындарға жасаған дөрекі қарым-қатынасы «Израиль мемлекетінің шынайы құндылықтарына сәйкес келмейтінін» мойындады.
«Сумуд» флотилиясы өзі не еді?
Гуманитарлық және наразылық мақсатын көздеген «Сумуд» флотилиясы осы жылдың 14 мамырында Түркияның Мармарис портынан теңізге шыққан еді. Арада төрт күн өткенде, 18 мамырда Израиль әскери-теңіз күштері бұл кемелерді Газа жағалауынан шамамен 250 теңіз милі қашықтықтағы халықаралық су айдынында күш қолданып тоқтатқан.
Ұйымдастырушылардың ресми мәліметтеріне қарағанда, кемелер бортында әлемнің 40-тан астам мемлекетінен келген 428 бейбіт белсенді мен еріктілер болған және олардың барлығы тұтқындалған. Израиль басшылығы болса, мұндай теңіз сапарларын Газа секторы айналасында орнатылған әскери блокаданы бұзуға талпыныс және ХАМАС қозғалысын тікелей қолдау деп бағалауда.
Сіздіңше, Израиль министрінің халықаралық белсенділерге қатысты жасаған бұл әрекеті Израильдің әлемдік аренадағы дипломатиялық беделіне қаншалықты ауыр соққы болып тиеді?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
