Трамп Польшага қўшимча америкалик ҳарбийларни юборишини эълон қилди
Океан орти ва Европа қитъаси ўртасидаги ҳарбий-сиёсий ҳамкорлик кутилмаган ва шиддатли бурилишлар палласига кирди. АҚШ Президенти Дональд Трамп 22 майга ўтар кечаси ўзининг «Truth Social» ижтимоий тармоғидаги расмий саҳифасида халқаро ҳамжамият диққатини тортган муҳим баёнотни эълон қилди.
Оқ уй раҳбари ўз постида шундай деб ёзади:
«Ҳозирги Польша Президенти Кароль Навроцкийнинг сайловларда ишончли ғалаба қозонгани ҳамда у билан шаклланган самимий ва мустаҳкам муносабатларимизни юқори баҳолаган ҳолда, Қўшма Штатлар Польшага қўшимча 5 минг нафар ҳарбий хизматчини сафарбар этаётганини катта мамнуният билан маълум қиламан».
Бироқ Трамп ўз баёнотида ушбу кучлар мутлақо янги ҳарбий контингент ҳисобланиши ёки аввалроқ Польшага юборилиши режалаштирилган бўлса-да, шу йилнинг 13 май куни бекор қилинган 4 минг кишилик 2-бронетанк бригадасининг ўрнини тўлдириш учун юборилаётганига аниқлик киритмади.
Пентагоннинг бекор қилинган режаси ва Варшаванинг норозилиги
Бундан бир неча кун аввал, яъни 13 май куни нуфузли The Wall Street Journal ва Defence News нашрлари АҚШ Мудофаа вазирлиги (Пентагон) Польшага 4 минг аскардан иборат қўшин юбориш режасини тўсатдан тўхтатиб қўйгани ҳақида хабар берган эди. Журналистларнинг фикрича, мазкур қарор Дональд Трамп маъмурияти томонидан Европадаги АҚШ ҳарбий контингентини босқичма-босқич қисқартириш бўйича ишлаб чиқилган глобал стратегия доирасида қабул қилинган.
Politico нашрининг Оқ уй ва Пентагонга яқин ишончли манбалари берган маълумотга кўра, АҚШнинг бу қарори маҳаллий ҳарбий доираларда кескин эътирозларга сабаб бўлган. Гап шундаки, Польша Қуролли кучлари раҳбарияти ўз тупроқларига америкалик аскарлар келмаслиги ҳақидаги хабарни иттифоқчилик келишувларига зид равишда, расмий каналлар орқали эмас, балки ОАВ орқали билиб қолган.
Берлин билан сиёсий совуқчилик ва Европанинг хавотири
Эътиборли жиҳати, Вашингтон мазкур қарордан олдин Европанинг бошқа бир йирик давлати — Германиядан ҳам 5 минг нафар америкалик ҳарбийларни олиб чиқиб кетишини эълон қилган эди. Оқ уйнинг бундай кескин қадами Германия Канцлери Фридрих Мерцнинг АҚШ-Исроил коалицияси томонидан Эронга қарши олиб борилаётган уруш ва ҳарбий ҳаракатларга нисбатан билдирган кескин танқидий муносабатидан сўнг содир бўлди.
Жорий йилнинг 17 май ҳолатига кўра, Польша ҳукумати АҚШ қўшинларининг қисқариши мумкинлиги ҳақидаги хабарлардан сўнг вазиятнинг салбий сценарийсига тайёргарлик кўра бошлаган. Польша Қуролли кучлари Бош штаби раҳбари Веслав Кукула атрофидаги манбалар Варшава юзага келган ҳарбий вазиятдан тўлиқ хабардор бўлгани ва юзага келиши мумкин бўлган бўшлиқни тўлдириш чораларини кўраётганини тасдиқлаган.
Шунга қарамай, Польша Мудофаа вазири Владислав Косиняк-Камиш баёнот бериб, мамлакат ҳудудидаги америкалик ҳарбийлар сони асло камаймаслигини, аксинча, уларнинг сафини янада кенгайтириш бўйича икки томонлама музокаралар изчил давом этаётганини қатъий таъкидлаб ўтди.
Рақамлар сўзлаганда: АҚШнинг Европадаги ҳарбий кучи
Маълумотларга кўра, жорий йилнинг май ойи ўрталаридаги ҳисоб-китобларга биноан, Польша заминида тахминан 7400 нафар америкалик ҳарбий хизматчи жойлаштирилган эди. Умумий ҳисобда эса, сўнгги йилларда расмий Вашингтон Европа қитъаси бўйлаб 100 мингга яқин қўшин дислокация қилган бўлиб, уларнинг 65 мингдан зиёди доимий асосда хизмат вазифасини ўтаб келмоқда.
Шу йилнинг 19 май куни Пентагон Европа ҳудудидаги мавжуд тўртта асосий жанговар бригададан бирини қитъадан тўлиқ олиб чиқиб кетишини эълон қилди. Ушбу стратегик қадам АҚШнинг минтақадаги ҳарбий кучлари сонини тўрт йил олдинги, яъни 2021 йилдаги кўрсаткич даражасига тушириб қўяди.
Бироқ НАТОнинг Европадаги Иттифоқчи кучлари қўмондони, АҚШ Ҳарбий-ҳаво кучлари генерал-лейтенанти Алексус Гринкевичнинг фикрича, америкалик аскарларнинг қисқартирилиши альянснинг Европа мудофаа қобилиятини мустаҳкамлаш борасидаги узоқ муддатли режаларига ҳеч қандай салбий таъсир кўрсатмайди. Генерал Европа давлатлари ўз миллий ҳарбий салоҳияти ва мудофаа бюджетларини ошираётгани туфайли, келажакда АҚШ қўшинлари жаҳоннинг бошқа геосиёсий ва қайноқ минтақаларига кўчирилиши табиий жараён эканини билдирди.
Бундан ташқари, 2026 йилнинг бошида АҚШ Конгресси Пентагон бюджети доирасида Европа ҳудудидаги америкалик ҳарбийлар сонини 76 минг нафардан камайтиришни тақиқловчи қатъий чекловларни тасдиқлаган эди. Ушбу қонунга кўра, АҚШ Мудофаа вазири ва Европа қўмондонлиги Конгресс аъзоларига махсус асослантирилган ҳисобот тақдим этмагунча, қўшинлар сонини кескин камайтиришга қонунан ҳақли эмас. Трампнинг сўнгги баёноти эса Сенат ва Конгресс билан бўлажак янги сиёсий баҳслардан далолат бермоқда.
Сизнингча, Дональд Трамп томонидан Польшага қўшимча 5 минг аскар юборилиши Европа хавфсизлигини мустаҳкамлайдими ёки минтақадаги ҳарбий кескинликни янада оширадими?
