Сурхондарёда 200 дан ортиқ дарахтни кесган собиқ мансабдор жазоланди
Юртимизда экологик барқарорликни таъминлаш, яшил майдонларни асраб-авайлаш ва она табиатга зарар етказувчи кимсаларга нисбатан қонун устуворлигини таъминлаш борасида кескин чоралар кўрилмоқда. Ана шундай тадбирларнинг давоми сифатида, Сурхондарё вилоят судининг жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясида кўпчиликнинг эътиборини тортган, дарахтларнинг кунда-кута кунда қилиниши (ноқонуний кесилиши) билан боғлиқ шов-шувли жиноят ишини атрофлича қайта кўриб чиқди.
20 миллионлик шартнома ортидаги яширин режа
Расмий иш ҳужжатларида баён қилинишича, ушбу жиноий қилмишнинг бошида Термиз шаҳар қурилиш бўлимининг собиқ раҳбари ҳамда «М. Т. Т.» масъулияти чекланган жамият (МЧЖ) директори турган. Тил бириктирган ушбу шериклар Термиз шаҳрининг марказий қисмларидан бири — «Дўстлик» маҳалласи ҳудудида яшнаб турган кўплаб дарахтларни гўёки бошқа жойга кўчириш баҳонасида ўзаро яширин режа тузишган. Ҳатто бу расмий тус олиши учун томонлар ўртасида дастлаб 20 миллион сўмлик сохта ва кўзбўямачиликка асосланган шартнома ҳам расмийлаштирилган.
Бироқ, улар ўйлаган режа амалга ошмаслиги керак эди. Чунки ушбу ҳудуддаги яшил бойликлар вилоят Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши бошқармаси ҳамда Миллий гвардия ходимлари томонидан олдиндан тўлиқ хатловдан (рўйхатдан) ўтказилган бўлган. Тадбиркорларнинг ушбу қимматбаҳо ва ноёб дарахтларни кўчириш ёки кесиш бўйича йўллаган расмий мурожаати соҳа мутахассислари ва амалдаги қонунчилик талабларига асосан қатъий равишда рад этилган.
Табиат кушандалари: 217 туп дарахт қириб ташланди
Қонуний тақиқ ва рад жавобига қарамасдан, қурилиш ишларини тезроқ бошлаб, мўмай даромад орттиришни кўзлаган кимсалар ўзбошимчалик ва ваҳшийлик йўлини танлашди. Улар қурилиш майдони майдонини кенгайтириш мақсадида нақд 217 туп ноёб ва манзарали дарахтларни тунда аёвсиз равишда чопиб, йўқ қилиб ташлашди.
Қирғин қилинган дов-дарахтларнинг аниқ рўйхати қуйидагича:
61 туп баланд бўйли «Элдор қарағайи»;
36 туп кўм-кўк «Виргин арчаси»;
101 туп хушбўй «Шарқ биотаси»;
16 туп кўркам чинор ва 4 туп мевали тут дарахти.
Соҳа экспертлари ва махсус экологик лаборатория хулосаларига кўра, табиат кушандаларининг ушбу уятли ва жиноий ҳаракатлари оқибатида воҳа экологияси ва атроф-муҳитга нақд 2 миллиард 69 миллион 437 минг 500 сўм миқдорида жуда улкан ва тиклаб бўлмас моддий зарар етказилгани расман исботланди.
«Шунчаки ёрдам бермоқчи эдим» — Қонун барибир устувор келди
Суд мажлиси ва апелляция жараёнида ўзини сувдан оппоқ чиқармоқчи бўлган собиқ қурилиш бўлими бошлиғи айбини тан олишдан бош тортди. У ўз баёнотида гўёки дарахтларни чопишга тегишли идораларнинг расмий рухсатномаси бор деб ўйлаганини ҳамда қурилиш фирмасига маҳаллий раҳбар сифатида шунчаки «холис ёрдам бергани»ни айтиб, ўзини оқлашга уринди.
Бироқ апелляция суд ҳайъати бу сохта важларни рад этди. Иш бўйича тўпланган ашёвий далиллар, воқеа гувоҳларининг берган кўрсатмалари ва мустақил суд-экологик экспертизасининг узил-кесил хулосаларини чуқур таҳлил қилиб, собиқ амалдорни Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 198-моддаси 3-қисми (Шикаст етказиш, нобуд қилиш) билан бутунлай айбдор деб топди.
Якуний адолатли суд ҳукмига кўра, айбланувчига нисбатан ойлик иш ҳақининг 20 фоизини давлат фойдасига ушлаб қолиш шарти билан 2 йил муддатга ахлоқ тузатиш ишлари жазоси тайинланди. Шунингдек, унинг тергов давомида дастлабки ҳибсда (қамоқда) сақланган кунлари қонунга мувофиқ инобатга олиниб, якуний ўташ керак бўлган жазо муддати 1 йил 5 ой 15 кун этиб белгиланди. Табиатга етказилган миллиардлаб зарар ҳам айбдорлардан ундириладиган бўлди. Бу ҳолат бошқа амалдорлар ва тадбиркорлар учун ҳам жиддий сабоқ бўлиши шарт.
Сизнингча, она табиатга мана шундай баҳайбат зарар етказган, юзлаб йиллар давомида ўсган дарахтларни йўқ қилган мансабдорларга берилган ушбу жазо етарлими ёки қонунчиликни янада кучайтириш керакми?
