Isroil vazirining videosi xalqaro miqyosda katta mojaroga sabab bo‘ldi
Yaqin Sharq atrofidagi siyosiy keskinlik ortib borayotgan bir paytda, Isroil hukumati a’zosining harakati tufayli Tel-Aviv va uning G‘arbdagi eng yaqin ittifoqchilari o‘rtasida yirik diplomatik inqiroz yuzaga keldi. Joriy yilning 20 may kuni bir qator Yevropa va G‘arb davlatlari ushbu noxush vaziyat tufayli Isroil elchilarini zudlik bilan TIVga chaqirtirdi.
Xususan, Italiya, Fransiya, Kanada, Niderlandiya, Belgiya va Portugaliya davlatlari Isroil elchilariga rasmiy norozilik bildirgan bo‘lsa, Ispaniya hukumati Madridda Isroil elchisi mavjud bo‘lmagani sababli mamlakatning vaqtinchalik ishonchli vakilini tashqi siyosat idorasiga chaqirib, tushuntirish talab qildi.
Ijtimoiy tarmoqlarni portlatgan tahqirli video
Butun dunyoda keskin norozilik to‘lqinini uyg‘otgan mazkur mojaroga Isroil Milliy xavfsizlik vaziri Itamar Ben-Gvirning X (sobiq Twitter) tarmog‘iga joylashtirgan videosi sabab bo‘ldi. Videotasvirda Isroil harbiy-dengiz kuchlari tomonidan dengizda to‘xtatilgan “Sumud” flotiliyasining inson huquqlari faollari Ashdod portida o‘ta ayanchli ahvolda aks etgan.
Ushlangan faollar yerda tiz cho‘kkan, qo‘llari orqaqa kishanlangan va boshlarini pastga qaratgan holda tasvirlangan. Eng yomoni, vazir ushbu chorasiz insonlar orasida Isroil bayrog‘ini ko‘tarib mag‘rur yurib, ivrit tilida: “Isroilga xush kelibsizlar, bu yerda biz xo‘jayinmiz!” deya baqirgan. Shuningdek, Ben-Gvir o‘z posti ostida ushbu tinchlik faollarini ochiqchasiga “terrorizm tarafdorlari” deb atagan.
E’tirozlar yomg‘iri: YEI va Yevropa vazirlari qat’iy pozitsiyada
Xalqaro faollarga nisbatan ko‘rsatilgan bunday qo‘pol munosabat Yevropa Ittifoqi va qator davlatlar rahbarlari tomonidan keskin qoralandi.
Polsha: Tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorskiy X tarmog‘ida ushlanganlar orasida Polsha vatandoshlari ham bo‘lishi mumkinligini aytib, vaziyatni qattiq tanqid qildi: “Hech qanday jinoyat sodir etmagan Polsha fuqarolariga bunday munosabat qilishga aslo haqlari yo‘q. Demokratik dunyoda asirlarni yoki ushlanganlarni bu tarzda tahqirlash mutlaqo qabul qilinmaydi”.
Yevropa Ittifoqi: YEI tashqi siyosat xizmati rasmiy vakili Anuar El-Anuni ushbu holatni “insoniylikka zid va butunlay qabul qilib bo‘lmas voqelik” deb atadi va har bir hibsga olingan shaxsning qadr-qimmati hamda xalqaro huquq normalari himoya qilinishi shartligini eslatdi.
Kaya Kallas: YEIning tashqi ishlar va xavfsizlik siyosati bo‘yicha oliy vakili ham bu harakatlarni “kamsituvchi” deb baholab, Ben-Gvirning tutimi demokratik davlatning yuqori martabali mulozimiga mutlaqo nomunosib ekanini bildirdi.
Germaniya: TIV rahbari Yoxann Vadeful vazirning shousini Berlin va Tel-Aviv birgalikda himoya qilib kelayotgan umuminsoniy qadriyatlarga zid ekanini ta’kidladi.
AQSH: Amerikaning Isroildagi favqulodda elchisi Mayk Xakabi flotiliya ishtirokchilarining harakatini “ahmoqona aksiya” deb atagan bo‘lsa-da, vazir Ben-Gvir o‘z qilmishi bilan aslida o‘z millatining nufuzi va qadr-qimmatini yerga urganini afsus bilan qayd etdi.
Isroil rahbariyati ichidagi ichki nizo
Ushbu sharmandali video nafaqat xorijda, balki Isroil hukumatining o‘zida ham jiddiy ichki bahslarga sabab bo‘ldi. Isroil Tashqi ishlar vaziri Gideon Saar hamkasbi Ben-Gvirni dunyo hamjamiyati qarshisida “davlat manfaatlariga ulkan zarar yetkazgan sharmandali shou” uyushtirishda aybladi.
Mamlakat Bosh vaziri Binyamin Netanyahu esa vaziyatga munosabat bildirar ekan, Isroil davlati G‘azo sektori tomon yo‘l olgan har qanday “provokatsion (fitnachi) flotiliyalar”ni to‘xtatishga qonuniy haqli ekanini himoya qildi. Biroq u ham vazirning asirlarga qilgan qo‘pol munosabati “Isroil davlatining asl qadriyatlariga mos kelmasligini” tan oldi.
«Sumud» flotiliyasi o‘zi nima edi?
Insonparvarlik va norozilik maqsadini ko‘zlagan “Sumud” flotiliyasi shu yilning 14 may kuni Turkiyaning shinam Marmaris portidan dengizga chiqqan edi. Oradan to‘rt kun o‘tib, 18 may kuni Isroil harbiy-dengiz kuchlari ushbu kemalarni G‘azo sohillaridan taxminan 250 dengiz milyasi uzoqlikdagi xalqaro suv havzasida kuch ishlatib to‘xtatgan.
Tashkilotchilarning bergan rasmiy ma’lumotlariga qaraganda, kemalar bortida dunyoning 40 dan ortiq davlatidan kelgan 428 nafar tinchlik faoli va ko‘ngillilar bo‘lgan va ularning barchasi hibsga olingan. Isroil rahbariyati esa bu kabi dengiz yurishlarini G‘azo sektori atrofida o‘rnatilgan harbiy blokadani buzishga urinish va HAMAS harakatini to‘g‘ridan to‘g‘ri qo‘llab-quvvatlash deya baholamoqda.
Sizningcha, Isroil vazirining xalqaro faollarga nisbatan qilgan bu harakati Isroilning dunyo maydonidagi diplomatik mavqeiga qanchalik og‘ir zarba bo‘lib tegadi?
