AQŞ pen İran arasında eki aydan astam uaqyt boýy jalğasyp jatqan şielenisti toqtatu boyynşa jürgizilip jatqan kelissözderde äzirge sezimtal ilgerileu baýqalmaýdy. Reuters aqparaty boýynşa, taraptar arasyndağı dïplomatïyalyq äreketter jalğasyp jatqanymen, qaqtyğısty jumsartuğa bağıttalğan usynystarğa naqty jauap berilmedi.
Osy tusta Qatardyñ suýytylğan gaz tasýshy tankeriniñ Hürmüz buğazyna qaraý bağıt aluy aýmaqtağı jağdaýdy odan äri kürdeli etip jiberdi. Bul aýmaq älemdik energetïka üşin strategïyalyq mañyzğa ïe bolğandyqtan, ondağı kez kelgen äskeri nemese saýasï şielenis halyqaralyq naryqtardağı alañdaýşylyqty küsheýtedi.
AQŞ memlekettik hatşysy Marko Rübïo Uaşïngtonnyñ Tehrannan jaña usynystarğa jaqyn sağattarda jauap kütip otırğanyn mälimdedi. Alaýda, bir kün ötse de, İran tarapynan resmï jaýy qaytarılmadı. Usynys, eñ aldymen, qaqtyğısty resmï toqtatudy, sodan soñ ıadrolyq bağdarlamadaý eñ daýly mäseleler boýynşa kelissözderdi bastaudy közdeýdi.
Senbi küni Marko Rübïo Maýamï qalasynda Qatar prem'er-mïnïstri Muxammed bïn Abdurahman äl-Sonïmen kezdesti. AQŞ Memlekettik departamentiniñ mälimetinshe, suhbatta Taýaý Şyğysta qaýpsizdik pen turaqtylyqty qamtamasyz etu, aýmaqtağı qaýipti üderisterdi jumsartu jäne dïplomatïyalyq şeşim tabu mäseleleri talqylandy.
Sol küni Qatardyñ suýytylğan gaz tasýshy tankeriniñ Päkistanğa qaraý jol tartqany jäne Hürmüz buğazyna kirgeni belgili boldy. Derekközderdiñ habarlaýynşa, bul äreket Qatar men Päkistannyñ dïplomatïyalyq talpynystaryn qoldaý maqsatynda İran tarapynan maquldandı. Bul aýmaqtağı dïplomatïyalyq arnanyñ äli de tolyq jabylmağanyn körsetedi.
Alaýda soñğı künderi Hürmüz buğazy töñiregindegi jağdaý tağı da şïelenise tüsti. İran buqaralyq aqparat quraldary İran küşteri men AQŞ kemeleri arasynda jergilikti qaqtyğıstar bolğanyn habarlady. AQŞ äskerileri bolsa İranmen baýlanysty eki kemeni toqtatqanyn mälimdedi. Demek, bir jağynan kelissöz turaly söz qozğalsa, ekinşi jağynan äskeri äreket qaýpi saqtalyp tur.
İran qaqtyğıs bastalğaly beri Hürmüz arqyly İranğa tïesili emes kemelerdiñ qozğalysyn şektep keledi. Bul asa mañyzdy tüýin. Öýtkeni soğısqa deýin älem munaýynyñ şamamen besten biri däl osy sý joly arqyly tasylğan. Hürmüz buğazyndağı kez kelgen şekteu munaý men gaz naryğyna tez äser etedi.
Donal'd Tramptyñ kelesi aptada Qytaýğa sapary qarsañynda Uaşïngtonğa qaqtyğısty tezirek şeşu boýynşa qysym artuda. Energïya naryğyndağı turaqsyzdyq, tankerler qozğalysy jäne aýmaqtağı äskeri qaýip älemdik ekonomïka üşin jaña alañdaýşylyqtar tuğyzuda.
Sonymen qatar, AQŞ İranğa qatysty sankcïyany odan äri keñeýtti. Jaña şekteuler İrannyñ äskeri dron bağdarlamalaryna qoldau körsetken birqatar kompaniya men tulğalarğa qatysty engizildi. Bul şeşim Uaşïngtonnyñ Tehrandarğa qysymdy dïplomatïyalyq kelissözdermen bir mezgilde jalğastyryp jatqanyn bildiredi.
Qazirgi jağdaýdağı negizgi suraq mynaý: AQŞ pen İran dïplomatïyalyq jolmen kelisimge kele ala ma, älde Hürmüz töñiregindegi şielenis odan äri tereñdeý me? Aýmaqtağı ärbir äreket ülken saldarğa äkelui mümkin. Sondıqtan bul jerde bir qate qadam tek eki eldi emes, tutas älemdik energetïka naryğın da aýanşaqtıqqa saluy äbden mümkin.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
