Özbekistan'da doğum oranları son dönemde düşüş eğilimi gösteriyor. 2026 yılının ilk çeyrek sonuçlarına göre, ülkede 191,1 bin bebek dünyaya geldi; bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,5 daha düşük.
Dikkat çekici olan ise bu negatif dinamiğin art arda 10 çeyrektir devam etmesi.
İlk bakışta bu durum halk arasında endişe yaratabilir. Ancak uzmanlar, bunu bir kriz olarak değerlendirmekte acele edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlara göre, bu sürecin temel nedeni demografik dalgalanmalarla ilgili olup, doğal ve geçici bir durumdur.
Uzman analizlerine göre, günümüzdeki temel faktör evlilik çağına gelen nesillerin sayısının azlığıdır. Örneğin, erkeklerin ortalama evlilik yaşı 27 civarında olup, bugün aile kuranlar 1998 yılında doğan nesle denk gelmektedir.
Tam da o yıllarda ülkede doğum oranları yüzde 5,3 oranında azalmıştı. Bu nedenle, mevcut düşük oranlar, söz konusu demografik "boşluğun" doğal bir sonucu olarak değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, önemli göstergelerden biri olan doğurganlık oranı istikrarını koruyor. Bir kadına düşen ortalama çocuk sayısının 3,38 olduğu kaydedildi.
Bu oran, nüfusun doğal artışı için gerekli olan 2,1 seviyesinin oldukça üzerindedir. Dolayısıyla, genel bir demografik krizden bahsetmek için bir neden bulunmuyor.
Evlilik yaşı konusunda da keskin değişiklikler gözlemlenmiyor. Erkekler ve kadınlar arasında evlilik yaşının ciddi oranda arttığına dair bir veri bulunmuyor.
Ancak ilk çeyrekte nikah sayısının yüzde 3,5 azalması, gelecek yıllar için belirli bir etki yaratabilir.
Uzmanlar, 2027 yılında doğum oranlarının bir miktar daha düşme ihtimali olduğunu belirtiyor. Çünkü bugünkü nikah sayısı, yarının doğum istatistiklerini doğrudan etkilemektedir.
Ekonomist Mirkomil Xolboyev'e göre, mevcut durum halkın çocuk sahibi olmaya yönelik tutumunun değiştiği anlamına gelmiyor. Bu, üreme çağındaki nüfusun azalmasıyla ilgili doğal, "mevsimsel" bir demografik geçiş sürecidir.
Sonuç olarak, doğum oranlarındaki düşüşün arkasında ciddi bir kriz değil, nesillerin değişimiyle ilgili doğal bir sürecin yattığı görülmektedir. Şimdi soru şu: Gelecek yıllarda bu oranlar tekrar yükselişe geçecek mi?
Zaman ve demografik dinamikler bu soruya yanıt verecektir.
