Бір апта бұрын Виктория Боняның Владимир Путинге жолдаған видеомәлімдемесі Ресей медиакеңістігінде үлкен резонанс тудырды. Бір қарағанда бұл жай ғана блогердің қарапайым шығуы сияқты көрінуі мүмкін еді, алайда оқиғалардың дамуы бұл тақырыптың әлдеқайда терең қабаттары бар екенін көрсетті.
Боня феномені: шоу-бизнестен саяси алаңға
Боня 2000-жылдардың ортасында «Дом-2» бағдарламасы арқылы танымал болды, кейін әлеуметтік желілерде үлкен аудиториясы бар тұлға ретінде қалыптасты. Бүгінде ол Монакода тұрса да, оны миллиондаған жазылушы қадағалайды және ол медиа кеңістікте ықпалды фигура саналады.
Алайда оның имиджі тек блогер немесе шоу-бизнес өкілімен шектелмейді. Боня пандемия кезінде 5G және вакцина туралы даулы мәлімдемелерді қоса алғанда, түрлі конспирологиялық теорияларды қолдағанымен де белгілі. Бұл қоғамда оған қатысты екі түрлі көзқарас қалыптастырды: бір тарап оны тәуелсіз инфлюенсер ретінде көрсе, екіншілері оны сенімсіз әрі популист тұлға деп есептейді.
Мәлімдеме мазмұны: қорқыныш және «қабырға» тезисі
Боня өз мәлімдемесінде қоғамдағы негізгі мәселе ретінде қорқыныш атмосферасын көрсетті. Оның айтуынша, тек қарапайым азаматтар ғана емес, блогерлер, әртістер және тіпті шенеуніктер де президенттен қорқады. Ол бұл жағдайды дұрыс емес деп бағалап, «халық пен президенттің арасында қабырға пайда болғанын» айтты.
«Владимир Владимирович, сізден қорқады. Халық сізден қорқады, блогерлер, әртістер қорқады, губернаторлар қорқады. Сіз болсаңыз еліміздің президентісіз. Менің ойымша, біз қорықпауымыз керек», – деді блогер.
Сонымен қатар ол елдегі бірқатар мәселелерді — табиғи апаттар, экологиялық қиындықтар, экономикалық проблемалар және интернет шектеулері — атап өтіп, бұл ақпараттар жоғары деңгейге толық жетпей жатқанын алға тартты. Дегенмен Боня өз сөзінде президентті сынға алумен қатар, оны мықты саясаткер ретінде қолдайтынын да айтты. Бұл екіұшты ұстаным оның мәлімдемесін одан әрі күрделі әрі даулы етті.
Кремль реакциясы: сақ және дипломатиялық жауап
Дмитрий Песков бұл жағдайға қатысты пікір білдіре отырып, көтерілген мәселелер назардан тыс қалмағанын және ол бағыттарда жұмыстар жүріп жатқанын айтты. Кремльдің жауабы қатаң емес, керісінше сабырлы әрі дипломатиялық сипатта болды.
«Бұл мәлімдеме авторының осы мәселелерді үлкен қызығушылықпен атап өтуі — иә, расында да бұл резонансты тақырыптар, бірақ әділдік үшін айту керек, бұл бағыттарда үлкен жұмыстар жүргізілуде, көптеген адамдар тартылған және ештеңе назардан тыс қалып жатқан жоқ», – деді Песков.
Сонымен қатар Боняның өзі Кремльдің жауабын оң қабылдап, алғыс білдірді. Ол өз мәлімдемесі тапсырыс емес екенін, жеке ұстаным екенін және оны «құндылықтармен» байланыстырғанын айтты.
Медиа және блогерлер шабуылы: ақпараттық қысым
Ресми реакция салыстырмалы түрде жұмсақ болғанына қарамастан, Кремльге жақын медиа мен блогерлер Боняға қарсы қатаң сын бастады. Әсіресе Владимир Соловьёв оның ең белсенді сыншыларының біріне айналды және оны сыртқы күштердің ықпалындағы тұлға ретінде сипаттады.
Басқа блогерлер мен саясаткерлер де оны «сатқын», «сауатсыз» немесе «саяси құрал» ретінде бағалады. Әлеуметтік желілерде боттар арқылы жаппай пікірлер жазылғаны туралы ақпараттар тарады. Бұл жағдай ақпараттық соғыс элементтерін айқын көрсетті.
Боня жауабы: қарсы шабуыл және сот қаупі
Боня бұл сындарға жауапсыз қалған жоқ. Ол Владимир Соловьёв пен басқа сыншыларға қарсы ұжымдық сотқа жүгінетінін мәлімдеді. Сондай-ақ ол эфирлерде әйелдерге айтылған қорлауларды сынға алып, мұны «дәстүрлі құндылықтарға» қайшы деп атады.
Оның мәлімдемелері эмоциялық сипат алды — тіпті көз жасымен түсірілген видеолар да қоғамға әсер етті. Кейін ол жасанды интеллект көмегімен жасалған видеолар арқылы өзін «күрескер» бейнесінде көрсетуге тырысты.
«Мен бұдан шаршадым», – деді Боня видеода.
Халықаралық назар: сигнал ма, әлде кездейсоқтық па?
Боняның мәлімдемесі тек Ресейде ғана емес, халықаралық БАҚ-та да жарияланды. BBC, CNN және The Guardian сияқты басылымдар бұл оқиғаны Ресей қоғамындағы көңіл-күй өзгерістерімен байланыстырды.
Кейбір сарапшылардың пікірінше, Боняның шығуы жаңа аудиторияны саяси талқылауларға тартып отыр, бұл дәстүрлі оппозициялық ортадан тыс жаңа әсер тудыруы мүмкін.
«Боня оппозициялық лагерьге бұрын ол жерде болмаған мүлде жаңа аудиторияны тартып отыр», – деп The Guardian саясаттанушы әрі Путиннің бұрынғы спичрайтері Аббас Галлямовтың сөзін келтіреді.
Боня сонымен қатар Батыс және оппозициялық медиаға да жауап берді. Кремль реакциясынан кейін түсірген видеосында ол BBC мен «Дождь» басылымдарында өзі туралы материалдарды көргенін айтып, өзін саяси лагерьлерге қоспауды сұрады.
«Мені ол жерге қоспаңыздар, өтінемін. Мен сіздермен емеспін, мен халықпен біргемін, мен халықтың ішіндемін», – деді Боня.
Қорытынды: инфлюенсерлер дәуіріндегі саясаттың жаңа келбеті
Бұл оқиға жай ғана блогердің мәлімдемесі емес, қазіргі ақпараттық кеңістікте инфлюенсерлердің қандай рөл атқаратынын көрсететін мысал. Боня ресми саяси актор емес, бірақ оның аудиториясы мен ықпалы оны іс жүзінде қоғамдық пікір қалыптастыру процесінің бір бөлігіне айналдырып отыр.
Сонымен қатар бұл жағдай мемлекет, медиа және қоғам арасындағы қатынастардың қаншалықты нәзік екенін де көрсетті. Бір ғана видео үлкен саяси және әлеуметтік салдарға әкелетін тізбекті реакцияны тудыруы мүмкін.
Қысқасы, бұл оқиға аяқталған емес, жалғасып жатқан сериал сияқты. Ең қызығы — келесі бөлімде не болатынын ешкім нақты білмейді.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
