Өзбекстанда техникалық реттеу, стандарттау, метрология және сәйкестікті бағалау салаларында кәсіпкерлердің қызметін бақылау бойынша жаңа электронды жүйені енгізу жоспарлануда. Жаңа тәртіп бизнес субъектілерін заң бұзушылық тәуекеліне қарай бағалауға және тексерулерді қауіп деңгейіне негіздеп ұйымдастыруға бағытталған.
Ереже жобасына сәйкес, кәсіпкерлік субъектілері арнайы «балл» жүйесі арқылы бағаланады. Осы бағалау нәтижесінде кәсіпорындар «жоғары», «орташа» және «төмен» тәуекел санаттарына бөлінеді. Яғни, барлық кәсіпкерлерге бірдей емес, олардың қызметі, алдыңғы жағдайы, өтініштер және басқа да мәліметтер негізінде жеке көзқарас қолданылады.
Бағалау процесінде статистикалық мәліметтер, азаматтар мен ұйымдардың өтініштері, бұқаралық ақпарат құралдарындағы хабарлар және басқа да ашық ақпарат көздеріндегі мәліметтер ескеріледі. Осы арқылы бақылау органдары қай салада немесе қай субъектіде тәуекел жоғары екенін алдын ала анықтау мүмкіндігіне ие болады.
Жаңа жүйенің ең маңызды тұстарының бірі — тәуекел деңгейі төмен деп танылған кәсіпкерлік субъектілерінің қызметіне бақылау органдары араласпайды. Мұндай кәсіпорындарда тексеру жүргізілмейді. Бұл заңды сақтап, қызметін тәртіппен жүргізіп жатқан бизнес өкілдері үшін үлкен жеңілдік болады.
Тәуекелі жоғары және орташа санатқа енгізілген субъектілерде профилактикалық іс-шаралар өткізілуі белгіленуде. Яғни, тексеруден бұрын кәсіпкерге кемшіліктерді жою, заңнама талаптарына бейімделу және қауіпті жағдайлардың алдын алу мүмкіндігі беріледі. Бұл тәсіл жазалаудан гөрі, түсіндіру және профилактикаға басымдық беретінімен маңызды.
Егер профилактикалық іс-шаралардан кейін де қауіпті жағдайлар сақталса, тексеру жүргізу бастамасы көтерілуі мүмкін. Демек, тексерулер енді кездейсоқ немесе жаппай емес, нақты тәуекел мен негіз бар жағдайларда жүзеге асырылады.
Сонымен бірге, адам өміріне, денсаулығына, қоғамдық қауіпсіздікке немесе қоршаған ортаға нақты қауіп төнген жағдайларда профилактикалық іс-шарасыз да тексеру жүргізуге рұқсат беріледі. Бұл табиғи жағдай, өйткені мұндай кездерде уақыт жоғалту қауіпті одан әрі күшейтуі мүмкін.
Бұл жүйе кәсіпкерлер үшін артық қысымды азайтуға, бақылау процестерін ашық етуге және ресурстарды шынымен тәуекел жоғары бағыттарға шоғырландыруға қызмет етеді. Қарапайым тілмен айтқанда, дұрыс жұмыс істеп тұрған бизнесті мазаламау, мәселе бар жерде уақтылы шара қолдану мақсат етілуде.
Қысқасы, жаңа электронды жүйе кәсіпкерлік ортадағы бақылауды ақылды әрі әділ етуге бағытталған. Тәуекелі төмен кәсіпорындар тексерулерден қорғалады, ал тәуекелі жоғары субъектілер алдымен профилактика арқылы тәртіпке шақырылады. Бизнес үшін ең дұрыс формула да осы: адал жұмыс істегенге тыныштық, қауіп төндіргенге нақты және негізді бақылау.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
