Ўзбекистонда кичик бизнесни ҳимоя қилиш ва тадбиркорлар учун янада адолатли муҳит яратиш мақсадида солиқ маъмуриятчилигини оптималлаштириш бўйича янги таклифлар илгари сурилди. Бизнес-омбудсман ушбу йўналишдаги ташаббусларни Президентга тақдим этди.
Асосий таклифлардан бири Солиқ кодексида ҳисобланган пеня миқдори асосий қарз суммасидан ошиб кетмаслиги ҳақидаги нормани мустаҳкамлашдан иборат. Бу ўзгариш, айниқса, кичик бизнес ва якка тартибдаги тадбиркорлар учун муҳим аҳамиятга эга. Чунки айрим ҳолатларда кечиктирилган тўловлар бўйича пеня миқдори ортиб бориб, тадбиркор учун жиддий молиявий босимга айланиб қолади.
Агар мазкур норма амалда мустаҳкамланса, тадбиркорнинг қарзи устига қўшиладиган пеня чексиз ўсиб кетмайди. Бу эса бизнес юритувчиларга ўз мажбуриятларини бажаришда нисбатан енгилроқ ва адолатлироқ шароит яратади. Оддий қилиб айтганда, қарз бор — тўлаш керак, лекин пеня “қарздан ҳам катта тоғ”га айланиб кетмаслиги лозим.
Шунингдек, касса чекларини бермаганлик учун қўлланадиган жарималар тизимини қайта кўриб чиқиш ҳам таклиф этилмоқда. Амалдаги тартибда бу жарималар кўп ҳолларда кичик бизнес учун оғир юк бўлиб қолиши мумкин. Айниқса, айрим техник хатолар, ходимнинг эътиборсизлиги ёки тизимдаги носозликлар ҳам тадбиркорга катта молиявий жазо сифатида қайтиши эҳтимоли бор.
Албатта, касса чекларини бериш тартиби шаффоф савдо, солиқ тушумлари ва истеъмолчи ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун муҳим. Лекин жазо тизими ҳам қоидабузарлик даражасига мутаносиб бўлиши керак. Акс ҳолда, кичик тадбиркорлар ривожланиш ўрнига жарима хавфи билан яшайди.
Ташаббуснинг яна бир муҳим жиҳати “солиқ ҳамкори” тизими орқали қоидабузарликлар ҳақида хабар бериш амалиётидаги суиистеъмол ҳолатларини бартараф этишга қаратилган. Бундай механизм аслида қонунбузарликларни аниқлашга хизмат қилиши керак. Аммо у нотўғри қўлланса, тадбиркорларга босим воситасига айланиб қолиши мумкин.
Бизнес-омбудсман таклифлари кичик бизнесни жазолашдан кўра, уни тўғри йўлга солиш, қўллаб-қувватлаш ва адолатли рақобат муҳитини шакллантиришга қаратилган. Чунки кичик бизнес мамлакат иқтисодиётида муҳим ўрин тутади: у иш ўринлари яратади, хизматлар бозорини кенгайтиради ва аҳоли даромадига таъсир қилади.
Агар пеня ўсиши чекланса, чеклар учун жарималар тизими адолатлироқ кўриб чиқилса ва хабарномалар тизимидаги суиистеъмоллар камайтирилса, тадбиркорлар учун ишлаш анча қулайлашади. Бу эса бизнеснинг соядан чиқиши, қонунга ишонч ортиши ва солиқ тизими билан муносабатларда соғлом муҳит яратилишига хизмат қилиши мумкин.
Қисқаси, таклиф этилаётган ўзгаришлар кичик бизнес учун муҳим сигнал: давлат тадбиркорни фақат назорат қилиш эмас, унинг яшаб қолиши ва ўсиши учун ҳам шароит яратиши керак. Бизнесга нафас берсанг, у иқтисодиётга ҳаракат беради.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
