O‘zbekistonda kichik biznesni himoya qilish va tadbirkorlar uchun yanada adolatli muhit yaratish maqsadida soliq ma’muriyatchiligini optimallashtirish bo‘yicha yangi takliflar ilgari surildi. Biznes-ombudsman ushbu yo‘nalishdagi tashabbuslarni Prezidentga taqdim etdi.
Asosiy takliflardan biri Soliq kodeksida hisoblangan penya miqdori asosiy qarz summasidan oshib ketmasligi haqidagi normani mustahkamlashdan iborat. Bu o‘zgarish, ayniqsa, kichik biznes va yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun muhim ahamiyatga ega. Chunki ayrim holatlarda kechiktirilgan to‘lovlar bo‘yicha penya miqdori ortib borib, tadbirkor uchun jiddiy moliyaviy bosimga aylanib qoladi.
Agar mazkur norma amalda mustahkamlansa, tadbirkorning qarzi ustiga qo‘shiladigan penya cheksiz o‘sib ketmaydi. Bu esa biznes yurituvchilarga o‘z majburiyatlarini bajarishda nisbatan yengilroq va adolatliroq sharoit yaratadi. Oddiy qilib aytganda, qarz bor — to‘lash kerak, lekin penya “qarzdan ham katta tog‘”ga aylanib ketmasligi lozim.
Shuningdek, kassa cheklarini bermaganlik uchun qo‘llanadigan jarimalar tizimini qayta ko‘rib chiqish ham taklif etilmoqda. Amaldagi tartibda bu jarimalar ko‘p hollarda kichik biznes uchun og‘ir yuk bo‘lib qolishi mumkin. Ayniqsa, ayrim texnik xatolar, xodimning e’tiborsizligi yoki tizimdagi nosozliklar ham tadbirkorga katta moliyaviy jazo sifatida qaytishi ehtimoli bor.
Albatta, kassa cheklarini berish tartibi shaffof savdo, soliq tushumlari va iste’molchi huquqlarini himoya qilish uchun muhim. Lekin jazo tizimi ham qoidabuzarlik darajasiga mutanosib bo‘lishi kerak. Aks holda, kichik tadbirkorlar rivojlanish o‘rniga jarima xavfi bilan yashaydi.
Tashabbusning yana bir muhim jihati “soliq hamkori” tizimi orqali qoidabuzarliklar haqida xabar berish amaliyotidagi suiiste’mol holatlarini bartaraf etishga qaratilgan. Bunday mexanizm aslida qonunbuzarliklarni aniqlashga xizmat qilishi kerak. Ammo u noto‘g‘ri qo‘llansa, tadbirkorlarga bosim vositasiga aylanib qolishi mumkin.
Biznes-ombudsman takliflari kichik biznesni jazolashdan ko‘ra, uni to‘g‘ri yo‘lga solish, qo‘llab-quvvatlash va adolatli raqobat muhitini shakllantirishga qaratilgan. Chunki kichik biznes mamlakat iqtisodiyotida muhim o‘rin tutadi: u ish o‘rinlari yaratadi, xizmatlar bozorini kengaytiradi va aholi daromadiga ta’sir qiladi.
Agar penya o‘sishi cheklansa, cheklar uchun jarimalar tizimi adolatliroq ko‘rib chiqilsa va xabarnomalar tizimidagi suiiste’mollar kamaytirilsa, tadbirkorlar uchun ishlash ancha qulaylashadi. Bu esa biznesning soyadan chiqishi, qonunga ishonch ortishi va soliq tizimi bilan munosabatlarda sog‘lom muhit yaratilishiga xizmat qilishi mumkin.
Qisqasi, taklif etilayotgan o‘zgarishlar kichik biznes uchun muhim signal: davlat tadbirkorni faqat nazorat qilish emas, uning yashab qolishi va o‘sishi uchun ham sharoit yaratishi kerak. Biznesga nafas bersang, u iqtisodiyotga harakat beradi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
