Жер бетінің геологиялық келбеті біз ойлағаннан да тез өзгеруде. Колумбия университетінің геологтары жүргізген соңғы зерттеулер таңғаларлық жаңалықты ашты: Африка құрлығының ыдырау процесі күтілгеннен әлдеқайда жылдамдаған. Бұл ғылыми жұмыстың нәтижелері беделді Nature Communications журналында жарияланды.
Құрлықтың екіге бөлінуі: Рифтогенез деген не?
Әңгіме Шығыс Африка рифт жүйесі деп аталатын орасан зор тектоникалық жарық туралы болып отыр. Қазіргі таңда Африка плитасы екі тәуелсіз бөлікке — Сомали және Нубия плиталарына бөлінуде. Ғалымдардың айтуынша, бұл рифтогенез процесі болашақта Жер картасында мүлдем жаңа мұхиттың пайда болуына алып келеді.
Туркана аймағындағы «қауіпті» жұқару
Зерттеушілер негізгі назарды Эфиопия мен Кения шекарасындағы Туркана рифт аймағына аударды. Сейсмикалық талдау нәтижелері геологтарды таңғалдырды:
Жарықтың орталық бөлігінде жер қыртысы қатты жұқарып, небәрі 13 шақырымға дейін төмендеген.
Салыстыру үшін айтсақ, құрлықтың шеткі аймақтарында бұл көрсеткіш 35 шақырымнан асады.
Маңызды нүкте: Геология заңдылықтары бойынша, жер қыртысының қалыңдығы 15 шақырымнан кемісе, құрлықтың толық ыдырау процесі қайтымсыз сипат алады. Ал Африка бұл «шекті нүктеден» өтіп қойған.
Жаңа мұхит қалай пайда болады?
Жер қыртысы жұқара берген сайын, жер қойнауындағы ыстық магма жоғары көтеріле бастайды. Бұл процесс уақыт өте келе мұхит түбіне тән жаңа қыртысты қалыптастырады. Кейіннен пайда болған алып ойпаттар мен шұңқырларға Үнді мұхитының суы құйылады. Нәтижесінде Африканың бір бөлігі жеке арал немесе құрлық ретінде бөлініп шығады.
Алаңдауға негіз бар ма?
Ғалымдар мұндай ауқымды географиялық өзгерістердің жылдамдағанын айтқанымен, қарапайым халық үшін әзірге алаңдауға негіз жоқ. Құрлықтың толық бөлініп, жаңа мұхиттың қалыптасуы үшін әлі миллиондаған жылдар қажет болады. Дегенмен, бүгінгі жаңалық адамзатқа планетамыздың тынымсыз қозғалыстағы тірі организм екенін тағы бір мәрте еске салды.
Сіздіңше, миллион жылдан кейін Жер картасы қандай болады?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
