1 доллар — 1,4 миллион риал: Әлемдегі ең құнсыз валюта қоқысқа тасталуда

Иран экономикасы көп жылдық халықаралық санкциялар, қатаң қаржылық шектеулер және бақылаудан шыққан гиперинфляция салдарынан тарихи күйреу алдында тұр. Елдің ұлттық валютасы — риал өзінің сатып алу қабілетін толығымен жоғалтты. Бейресми қара нарықта бір АҚШ долларының бағамы 1,4 миллион риалдық психологиялық межеден асып, бұл ақша бірлігін ресми түрде планетадағы ең құнсыз валютаға айналдырды.

Әлеуметтік желілерде тарап жатқан бейнежазбаларда азаматтардың қолма-қол ақша бумаларын қоқыс ретінде жерге шашып жатқанын немесе символикалық наразылық белгісі ретінде қоқыс жәшіктеріне тастап жатқанын көруге болады. Бұл көрініс миллиондаған халық арасында өршіп бара жатқан терең үмітсіздік пен ашу-ызаның айқын көрінісіне айналды.

10 миллиондық купюра және 7 долларлық нақты құн

Ақша айналымындағы тапшылықты жабу және қолма-қол ақша жетіспеушілігін жеңілдету мақсатында Иран Орталық банкі ел тарихындағы ең ірі — 10 миллион риалдық жаңа банкнотаны айналымға шығаруға мәжбүр болды. Алайда, сан жағынан астрономиялық болып көрінетін бұл ірі қағаз ақшаның нарықтағы нақты құны небәрі 7 АҚШ доллары шамасында бағалануда.

Үкімет валютадан төрт нөлді алып тастау және біртіндеп жаңа «туман» жүйесіне көшу арқылы психологиялық қысымды азайтуға тырысты. Бірақ нақты экономикалық реформалар мен шетелдік валюта ағынынсыз жүзеге асырылған деноминация құнсыздану қарқынын тежей алмады.

«Қағаз ақша өзі басылған қағаздың өзіндік құнынан да арзандап кеткенде, банк жүйесі сал болады. Адамдар күнделікті базарлық үшін сөмкемен ақша тасуға мәжбүр».

Санкциялар қысымы, ресурстар тапшылығы және жаппай наразылықтар

Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) мәліметінше, Иран экономикасы Таяу Шығыс аймағындағы басқа мемлекеттерге қарағанда әлдеқайда ауыр дағдарысты бастан кешіруде. АҚШ тарапынан Иранның мұнай экспорты мен халықаралық банк транзакцияларына қойылған қатаң шектеулер мемлекет қазынасының негізгі табыс көздерін кесіп тастады.

Валютаның құнсыздануына қоса, электр энергиясы мен ауыз сумен қамтудағы үзілістер халықтың шыдамын тауысты. Қазіргі таңда елдің ірі қалаларында бағаның негізсіз өсуі мен әлеуметтік тұрақсыздыққа қарсы ауқымды экономикалық наразылықтар жалғасуда.

Сіздіңше, сыртқы санкциялар алынбаса, Иран үкіметі ішкі мүмкіндіктер мен деноминация есебінен ұлттық валютаны күйреуден сақтап қала ала ма? Пікіріңізді жазыңыз.