Халықаралық TABASCO бақылау науқаны және бір топ академиялық зерттеушілер Күн жүйесінің шеткі аймағында орналасқан (612533) 2002 XV93 транснептундық нысанында атмосфераның бар екенін анықтады. Бұл радиусы 1000 шақырымнан аз кіші аспан денесінен газ қабығы табылған тарихтағы алғашқы жағдай. Осы уақытқа дейін Койпер белдеуінде тек Плутон ғана толыққанды атмосфераға ие деп есептеліп келді. Бұл туралы Ixbt.com хабарлайды .
Жаңалық 2024 жылғы 10 қаңтарда жұлдыздың осы нысанмен жабылу (оккультация) процесін бақылау арқылы жасалды. Жер үсті станциялары желісі арқылы алынған деректер жарық қисығының күрт емес, біркелкі төмендегенін көрсетті. Бұл құбылыс жарық сәулелерінің атмосфера қабаттарында сынуы (рефракция) нәтижесінде туындайды және ауасыз денелерге тән емес.
Алынған мәліметтерге сәйкес, 2002 XV93 нысанының радиусы шамамен 235 шақырымды құрайды, ал бетіндегі қысым 100–200 нанобар аралығында. Бұл көрсеткіш басқа ірі транснептундық нысандар үшін болжанғаннан әлдеқайда жоғары. Зерттеуде жоғары жылдамдықты CMOS-камераларымен жабдықталған шағын апертуралы (0,2–1,05 м) телескоптар желісінің қолданылуы әуесқой және кәсіби астрономдар ынтымақтастығының маңыздылығын дәлелдеді.
Физикалық тұрғыдан бұл жаңалық нағыз парадокс болып табылады. Мұндай кіші өлшем мен төмен температурада (40–50 К) газдар ғарыш кеңістігіне тез таралып кетуі керек еді. Ғалымдар атмосфераның болуын екі сценариймен түсіндіреді: біріншісі — жалғасып жатқан криовулканикалық белсенділік, екіншісі — соңғы 100 жыл ішінде басқа мұзды денемен болған соқтығысу нәтижесінде ұшпа заттардың бөлінуі.
Бұл жаңалық ғарыштағы кіші денелердің эволюциясы туралы түсінікті түбегейлі өзгертеді. Болашақта жоспарланған спектроскопиялық зерттеулер атмосфераның құрамы мен оның тұрақтылығын анықтауға көмектеседі. Егер қысым уақыт өте келе төмендесе, бұл соқтығысудың салдары, ал тұрақты қалса — ішкі геологиялық процестердің нәтижесі болып табылады.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
