On jıldap AQŞ ükimeti Suıq soğıstan qalğan 100 tonnağa juıq plutoniy qorın saqtau mäselesimen betpe-bet kelip otır. Atom bombasına arnalıp şığarılğan bul radioaktivti material qazir joğarı qauipsizdik nısandarında saqtaluda. Endi ükimet bul zattıñ bir böligin joyu jäne paydalı maqsatqa jaratu üşin jeke startaptardı tartu turalı şeşim qabıldadı. Bul turalı Techcrunch.com habarlaydı .
AQŞ Energetika ministrligi seyşenbide bes yadrolyq startaptı tañdap alğanın jäne olarğa plutoniy jetkizu boyınşa kelissözder bastalatının jariyaladı. Bul kompaniyalar qatarında Oklo, Standard Nuclear, Shine Technologies, Flibe Energy jäne Exodys Energy bar. Joba ayasında ükimet utilizaciyağa jatatın 34 tonna plutoniydi jaña buın reaktorları üşin otın retinde usınudı josparlap otır.
Oklo kompaniyası dästürli uran jäne plutoniymen de jümis istey alatın reaktorlar üstinde jümis isteude. Ayta ketetin jayt, AQŞ Energetika ministri Chris Wright burın Oklo keñesiniñ müşesi bolğan, biraq qızmetke tağayındalğannan keyin öz ülesterin satıp jibergen. Sonday-aq, OpenAI jetekşisi Sam Altman da ötken jılğa deyin osı kompaniya keñesine törağalıq etken.
Exodys Energy jäne Flibe Energy sekildi basqa da startaptar uran men plutoniy qospasınan turatın MOX (mixed oxide fuel) otın texnologiyaların damıtu üstinde. Qazirgi tañda MOX otını negizinen Franciyada şığarıladı. Oklo seriktesi bolğan Britaniyanıñ Newcleo kompaniyası jaqın bolaşaqta öziniñ otın şığaratın zauıtın saludı josparlap otır.
Alaıda, bul bastama barlıq sarapşılarğa unay bermeydi. Plutoniy yadrolyq qarudıñ negizi bolğandıqtan, onı tasımaldau jäne saqtau qauipsizdigi boyınşa kürdeli qauipter bar. Nuclear Threat Initiative ökili Scott Roeckerdiñ aytuınşa, basqa elder de bul ädisti bayqap körgen, biraq soñında plutoniydi otın retinde paydalanğannan köri, onı tolıqtay kömip tastau qauipsizirek degen qorytındığa kelgen.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
