Амирликларга биринчи марта ўн икки йил олдин борганман. Ўшанда машинани ижарага олиб, мамлакатни бошидан-охиригача айланиб чиққанмиз: бой Абу-Дабидан тортиб, оддий, аммо ҳаддан ташқари самимий Фужайрагача. Айниқса сайёҳ камроқ бўлган жойлар ёққан — туя бозори, кичик қишлоқлар, ҳақиқий ҳаёт кўп кўринадиган кўчалар. Ўша сафар маърифий ҳам, “чин” ҳам эди.
Яқинда эса Шарм аш-Шайхга парвоз қилар эканман, транзит 19 соатга чўзилди. “Самолёт алмаштириб сарсон бўлганимча, бириктирувчи рейс ола қолай” деган қарор билан Дубайда уч кун тўхтадим. Шаҳар қанчалик ўзгарганини кўриш қизиқ бўлди. Лекин… кутилмаган хулоса чиқди: яқин ўн йил ичида у ерга қайта қайтиш истаги туғилмади.
Мана нега.
1) Қиммат, лекин завқ бермайди
Океанариумга чипта бир киши учун тахминан 5 минг рубль. Тўрт киши — 20 минг. Ҳудди шундай: чархпалак, “Келажак музейи” каби жойлар… Пул катта, ҳис-туйғу эса ўртача. Бу пулга Москвада каттароқ аквариумга тушиб кетиш мумкин, Дубайда эса туннель қисқа, балиқлар кам, “вау” ҳисси тез сўнади. Қолаверса, “тўлиқ пакет” деган нарса йўқ: қайиқ, шўнғиш, пингвинлар зонаси — ҳаммаси алоҳида тўланади.
Дубайда баъзан “аксирсанг ҳам чек чиқади” деган ҳис пайдо бўлади. Энг аламлиси — пул тўласанг ҳам, ноёб таассурот ҳар доим чиқмайди. Чиройли, тоза, аммо қалбсиз.
2) Ҳамма жойда оломон
Метро, савдо маркази, сайр йўлаклари — одам денгизи. Пляжда оломон, лифтда навбат, кафеда шовқин. Фаввора шоуни тинч томоша қилиш ҳам қийин: ҳар томон телефон, чақмоқ, селфи таёқ.
3) Иссиқ ва қум бўронлари
Дубай иқлими — алоҳида “квест”. Эрталаб қуёш, кейин чанг, осмон лойқаланади, оғизда қум сезилади. Нафас олиш оғирлашади, пиёда юриш — синов. Ичкарида эса кондиционерлар шунча совуқ қиладики, баъзида куртка кийгинг келади.
4) Ресторан нархи — лотерея
Ливан ошхонасини яхши кўраман. Биринчи борган жой оддий, лекин жонли, мазали, 4 киши учун 40 доллар атрофида — жуда нормал. Кейин иккинчи ресторан: “оддий” кўринган, лекин чекда икки шиша оддий газсиз сув 48 дирҳам — деярли минг рубль! Етти кишилик ҳисоб 22 минг рублга яқин. Масала сумманинг ўзида эмас — нархнинг олдиндан билиб бўлмаслигида. Қаерда “сюрприз чек” чиқишини айта олмайсан.
5) Хўжакўрсинлик ва қуруқ пафос
Дубай “нима” эмас, “қандай кўринади” деган шаҳарга ўхшайди. Ҳамма нарса ялтирайди, силлиқ, мукаммал. Лекин ичкаридан бўшдек. Гўё ҳар бурчак ҳаёт учун эмас, кадр учун қурилган.
6) Араб маданияти ва тарих ҳисси кам
Қадимий шаҳар қисмига бордик. Илгари у ерда сайр қилиш, эски уйларни кўриш, зиравор ҳиди келадиган дўконларга кириш мароқли бўларди. Энди кўпроқ сувенир бозори: магнитлар, қутилар, “турист учун” товарлар. “Араб руҳи”дан шамол минорали уйлар қолгандек, сотувчиларнинг кўпи эса бошқа мамлакатлардан келган.
7) Пляжлар ҳам қутқармади
“Ҳеч бўлмаса денгиз” деб умид қилгандим. Лекин пляждаги туялар, пластик катамаранлар, батут, банан — Анапа/Геленжикни эслатади, фақат нархи ўн баробар. Илгари пляжлар сокинроқ эди, ҳозир шовқин, аттракцион ва оломон.
8) Ташқи кўринишга қараб баҳолаш
Непалдаги трекингдан кейин оддий кийимда келдим: футболка, трекинг шим, пардоз йўқ. Крем олиш учун дўконга кирсам, сотувчи “баҳолаб”, қизиқишни тез йўқотди: бренд йўқ — демак, сен ҳам “қизиқ эмассан”. Дубайда кўп жойда одамни кимлигига эмас, ташқи кўринишига қараб ўлчайдиган кайфият сезилади.
9) Ҳаммаси пул учун
Деярли ҳар бир фаолият “кириш учун тўланг” қоидасига қурилган. Ҳатто музей ва боғларда ҳам “одам учун” эмас, монетизация учун йўлга қўйилган тизим ҳисси кетмайди. Чиройли, лекин сунъий.
10) Ҳаёт туйғуси йўқ
Энг кучли ҳис шу бўлди: ҳамма нарса идеал ишлайди, тартиб бор, нур бор — лекин “жонли шаҳар” кайфияти йўқ. Одамлар шошади, туристлар суратга тушади, машиналар юради, аммо оддий инсоний илиқлик кам.
Балки бу фақат Дубай эмасдир. Шунчаки менга пафос камроқ, ҳаёт кўпроқ бўладиган жойлар ёқади. Балки бир куни яна қайтарман — ялтироқ витриналар керак бўлиб қолса. Ҳозирча эса Дубайни ўтмишда қолдираман: кўзбўямачилик кам, самимият кўп бўладиган манзилга кетаман.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
