Amirliklarga birinchi marta o‘n ikki yil oldin borganman. O‘shanda mashinani ijaraga olib, mamlakatni boshidan-oxirigacha aylanib chiqqanmiz: boy Abu-Dabidan tortib, oddiy, ammo haddan tashqari samimiy Fujayragacha. Ayniqsa sayyoh kamroq bo‘lgan joylar yog‘gan — tuya bozori, kichik qishloqlar, haqiqiy hayot ko‘p ko‘rinadigan ko‘chalar. O‘sha safar ma’rifiy ham, “chin” ham edi.
Yaqinda esa Sharm ash-Shayxga parvoz qilar ekanman, tranzit 19 soatga cho‘zildi. “Samolyot almashtirib sarson bo‘lganimcha, biriktiruvchi reys ola qolay” degan qaror bilan Dubayda uch kun to‘xtadim. Shahar qanchalik o‘zgarganini ko‘rish qiziq bo‘ldi. Lekin… kutilmagan xulosa chiqdi: yaqin o‘n yil ichida u yerga qayta qaytish istagi tug‘ilmadi.
Mana nega.
1) Qimmat, lekin zavq bermaydi
Okeanariumga chipta bir kishi uchun taxminan 5 ming rubl. To‘rt kishi — 20 ming. Huddi shunday: charxpalak, “Kelajak muzeyi” kabi joylar… Pul katta, his-tuyg‘u esa o‘rtacha. Bu pulga Moskvada kattaroq akvariumga tushib ketish mumkin, Dubayda esa tunnel qisqa, baliqlar kam, “vau” hissi tez so‘nadi. Qolaversa, “to‘liq paket” degan narsa yo‘q: qayiq, sho‘ng‘ish, pingvinlar zonasi — hammasi alohida to‘lanadi.
Dubayda ba’zan “aksirsang ham chek chiqadi” degan his paydo bo‘ladi. Eng alamlisi — pul to‘lasang ham, noyob taassurot har doim chiqmaydi. Chiroyli, toza, ammo qalbsiz.
2) Hamma joyda olomon
Metro, savdo markazi, sayr yo‘laklari — odam dengizi. Plyajda olomon, liftda navbat, kafeda shovqin. Favvora shouni tinch tomosha qilish ham qiyin: har tomon telefon, chaqmoq, selfi tayoq.
3) Issiq va qum bo‘ronlari
Dubay iqlimi — alohida “kvest”. Ertalab quyosh, keyin chang, osmon loyqalanadi, og‘izda qum seziladi. Nafas olish og‘irlashadi, piyoda yurish — sinov. Ichkarida esa konditsionerlar shuncha sovuq qiladiki, ba’zida kurtka kiyging keladi.
4) Restoran narxi — lotereya
Livan oshxonasini yaxshi ko‘raman. Birinchi borgan joy oddiy, lekin jonli, mazali, 4 kishi uchun 40 dollar atrofida — juda normal. Keyin ikkinchi restoran: “oddiy” ko‘ringan, lekin chekda ikki shisha oddiy gazsiz suv 48 dirham — deyarli ming rubl! Yetti kishilik hisob 22 ming rublga yaqin. Masala summaning o‘zida emas — narxning oldindan bilib bo‘lmasligida. Qayerda “syurpriz chek” chiqishini ayta olmaysan.
5) Xo‘jako‘rsinlik va quruq pafos
Dubay “nima” emas, “qanday ko‘rinadi” degan shaharga o‘xshaydi. Hamma narsa yaltiraydi, silliq, mukammal. Lekin ichkaridan bo‘shdek. Go‘yo har burchak hayot uchun emas, kadr uchun qurilgan.
6) Arab madaniyati va tarix hissi kam
Qadimiy shahar qismiga bordik. Ilgari u yerda sayr qilish, eski uylarni ko‘rish, ziravor hidi keladigan do‘konlarga kirish maroqli bo‘lardi. Endi ko‘proq suvenir bozori: magnitlar, qutilar, “turist uchun” tovarlar. “Arab ruhi”dan shamol minorali uylar qolgandek, sotuvchilarning ko‘pi esa boshqa mamlakatlardan kelgan.
7) Plyajlar ham qutqarmadi
“Hech bo‘lmasa dengiz” deb umid qilgandim. Lekin plyajdagi tuyalar, plastik katamaranlar, batut, banan — Anapa/Gelenjikni eslatadi, faqat narxi o‘n barobar. Ilgari plyajlar sokinroq edi, hozir shovqin, attraksion va olomon.
8) Tashqi ko‘rinishga qarab baholash
Nepaldagi trekingdan keyin oddiy kiyimda keldim: futbolka, treking shim, pardoz yo‘q. Krem olish uchun do‘konga kirsam, sotuvchi “baholab”, qiziqishni tez yo‘qotdi: brend yo‘q — demak, sen ham “qiziq emassan”. Dubayda ko‘p joyda odamni kimligiga emas, tashqi ko‘rinishiga qarab o‘lchaydigan kayfiyat seziladi.
9) Hammasi pul uchun
Deyarli har bir faoliyat “kirish uchun to‘lang” qoidasiga qurilgan. Hatto muzey va bog‘larda ham “odam uchun” emas, monetizatsiya uchun yo‘lga qo‘yilgan tizim hissi ketmaydi. Chiroyli, lekin sun’iy.
10) Hayot tuyg‘usi yo‘q
Eng kuchli his shu bo‘ldi: hamma narsa ideal ishlaydi, tartib bor, nur bor — lekin “jonli shahar” kayfiyati yo‘q. Odamlar shoshadi, turistlar suratga tushadi, mashinalar yuradi, ammo oddiy insoniy iliqlik kam.
Balki bu faqat Dubay emasdir. Shunchaki menga pafos kamroq, hayot ko‘proq bo‘ladigan joylar yoqadi. Balki bir kuni yana qaytarman — yaltiroq vitrinalar kerak bo‘lib qolsa. Hozircha esa Dubayni o‘tmishda qoldiraman: ko‘zbo‘yamachilik kam, samimiyat ko‘p bo‘ladigan manzilga ketaman.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
