Түркияның жоғары білім беру жүйесі мен қоғамдық өмірінде соңғы күндері орын алған ең қызу және резонанстық дау бейбіт жолмен аяқталды. Ел басшысы Режеп Тайып Ердоған Ыстамбұл қаласында орналасқан беделді жеке меншік «Билги» университетін жабу туралы өз шешімін көп ұзамай жоюға мәжбүр болды. Бұл күтпеген және тарихи қадам білім ордасының студенттері мен оқытушыларының жаппай наразылығы мен табандылығынан кейін жасалды.
Университет қызметін тоқтату туралы алғашқы жарлық ағымдағы жылдың 21 мамырында қол қойылғанымен, небәрі үш күн өткен соң — 24 мамырда бұл шешімнің күшін жою туралы жаңа құжат Түркия үкіметінің ресми басылымы саналатын «Resmi Gazette» газетінде жарияланды.
Студенттердің табандылығы мен түнгі митингілер
Үкіметтің жоғары оқу орнын жабу жоспары қоғамға мәлім болған бойда, мыңдаған студенттер мен зиялы қауым өз құқықтарын қорғау үшін атқа қонды. Кампус аумағында бірнеше күн бойы тоқтаусыз бейбіт акциялар өткізілді. Атап айтқанда, 24 мамырда өткен бас митингіге мыңға жуық адам қатысты. Тіпті бір топ батыл студент университет ғимараттарын іштен жауып, наразылықтарын білдірді, кейін олар полицияның көмегімен аумақтан шығарылды.
Шын мәнінде, ресми орындар бұл шешімді Жоғары білім туралы заңның 11-бабымен (университетаралық кеңес қызметін реттейтін тармақ) түсіндіруге тырысқан еді. Бұл тармақ жеке меншік жоғары оқу орнында оқыту сапасы талапқа сай келмеген жағдайда оны жабуға мүмкіндік береді. Жоспар бойынша, білім алып жатқан жастарды мемлекеттік Мимар Синан атындағы Өнер университетіне көшіру және оқу орнының құрылтайшы қорын сыртқы басқаруға беру көзделген болатын.
Мәселенің түп-төркіні: Қаржылық империяның құлауы
Сонымен, жағдай шын мәнінде қалай болған еді? «Би-би-си Түрік» қызметінің зерттеуіне сәйкес, бұл заманауи оқу орнын жабу әрекеттері оқу процесіне емес, оны қаржыландырып келген ірі «Can Holding» корпорациясының айналасындағы дауларға байланысты.
2019 жылдан бері университеттің негізгі демеушісі болған және құрамында 120-дан астам ірі компанияны біріктірген бұл холдингке қатысты 2025 жылдың күзінен бері алаяқтық және салық төлеуден жалтару қылмыстары бойынша тергеу жүргізілуде. Қазіргі таңда холдинг құрамындағы компаниялар мемлекеттік бақылауға алынғанымен, университеттің толықтай жабылып қалуы әділетсіздік ретінде қоғам тарапынан қатаң сынға алынды.
«Билги» университеті туралы мәлімет: 1996 жылы құрылған бұл беделді білім ордасында бүгінде 20 мыңнан астам студент болашақ сырларын үйренуде. Оқу орнында 8 ірі факультет бар, олар 150-ден астам мамандық бойынша кадр даярлайды. Сонымен қатар, университет Еуропаның танымал «Erasmus» студенттер алмасу бағдарламасының белсенді қатысушысы болып табылады.
Бұл Түркия тарихындағы алғашқы дау емес
Айта кетерлігі, ресми Анкараның университеттерді жабуға қатысты мұндай шешімдері бұрын да болған. Жақында ғана, яғни 2020 жылы президент Ердоғанның тиісті жарлығымен Ыстамбұл қалалық университеті жабылған еді. Ол кезде бұған оқу орны тап болған күрделі экономикалық және қаржылық қиындықтар себеп болғаны айтылған.
Қалай болғанда да, «Билги» университетінің студенттері өз білім ордаларын сақтап қала алды. Жаңа оқу жылында да сабақтар өз ағымында жалғасатын болды!
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
