Өзбекстан Арал теңізінің құрғап қалған табанында ауқымды көгалдандыру және экологиялық қалпына келтіру жұмыстарын жалғастыруда. Жоба аясында Аралқұм аумағында 2 миллион гектардан астам жерге орман алқабын құру жоспарланған. Бұл бастама тек жергілікті халықтың өмірі үшін ғана емес, бүкіл аймақтың экологиясы үшін де маңызды.
Испанияның беделді OkDiario басылымында Өзбекстанның Арал өңірін қалпына келтіруге бағытталған экологиялық бағдарламалары туралы мақала жарияланды. Онда еліміздің халықаралық қауымдастықпен бірлесе отырып жүзеге асырып жатқан экологиялық жобалары ерекше атап өтілген.
Басылым Арал теңізінің бір кездері әлемдегі төртінші ірі көл болғанын еске салады. Алайда су ресурстарын тиімсіз пайдалану, әсіресе кеңес дәуірінде Әмудария мен Сырдария суларының мақта алқаптарын суаруға бағытталуы үлкен экологиялық дағдарысқа әкелді. Нәтижесінде теңіз суы 90 пайызға жуық азайып, орнында Аралқұм шөлі пайда болды.
Қазіргі таңда Өзбекстан осы ауыр экологиялық мұраның зардаптарын жұмсарту үшін нақты шаралар қабылдауда. Бұрынғы теңіз табанында орман алқаптарын құру арқылы шаң мен тұздың таралуын азайту, топырақты бекіту, ауа сапасын жақсарту және климаттың өзгеруінің теріс әсерін төмендету көзделген.
Аралқұмда негізінен құрғақшылыққа төзімді өсімдіктер егілуде. Мұндай ағаштар мен бұталар тұзды жерлерде өсуге бейімделген және олар шаңды дауылдардың алдын алуда, топырақты ұстап тұруда және аймақтағы экологиялық тепе-теңдікті қалпына келтіруде маңызды рөл атқарады.
Жобаға Қарақалпақ мемлекеттік университетінің студенттері де белсенді қатысуда. Олар құрғап қалған аумақтарға ағаш егу, көшеттерді күту және экологиялық іс-шараларға қатысу арқылы Аралды қалпына келтіру үдерісіне өз үлестерін қосуда. Бұл жастар үшін үлкен сабақ: экология — тек есептегі сандар емес, болашақ үшін жасалатын нақты еңбек.
Мамандардың пікірінше, орман өсіру жердің тозуы мен шөлейттенуге қарсы ең тиімді әдістердің бірі болып табылады. Жасыл аймақтардың кеңеюі шаңды дауылдарды азайтуға, биологиялық әртүрлілікті қалпына келтіруге және жергілікті климатты жұмсартуға қызмет етеді.
OkDiario мақаласында Өзбекстанның бұл бастамасы халықаралық экологиялық ынтымақтастықты нығайтып жатқаны да атап өтілген. Атап айтқанда, Қазақстанмен бірлесіп Арал теңізінің солтүстік бөлігін қалпына келтіру бойынша бірлескен жобалар жүзеге асырылуда. Бұл Арал мәселесі бір мемлекеттің емес, бүкіл аймақтың ортақ жауапкершілігі екенін көрсетеді.
Арал қасіреті адамзат үшін үлкен сабақ болды. Бірақ бүгін Өзбекстан бұл аймақты үмітсіз шөл ретінде емес, қайта жандануы мүмкін өмір кеңістігі ретінде көреді. Миллиондаған гектар жерге орман егу — оңай шаруа емес, бірақ болашақ үшін жасалған ең дұрыс қадамдардың бірі.
Қысқасы, Аралқұмдағы әрбір көшет — бұл жай ғана ағаш емес. Бұл шаңның орнына таза ауа, құрғақшылықтың орнына үміт, экологиялық қасіреттің орнына жаңа өмірдің нышаны.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
