Қазіргі жасөспірімдер 15 жыл бұрынғы құрдастарынан әлдеқайда аз ұйықтайды және ұйқының жетіспеушілігі енді жалғыз жағдай емес - жаппай проблемаға айналуда. АҚШ-тағы Коннектикут университетінің медицина мектебінің ғалымдары дәл осындай қорытындыға келді.
Зерттеушілер АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы (CDC) тұрақты түрде өткізетін жасөспірімдердің ұлттық мінез-құлық сауалнамасының деректерін талдады. Бұл сауалнама мектеп оқушыларының өмір салты, әдеттері мен күнделікті режимі туралы ең үлкен бақылаулардың бірі болып табылады. Талдауға 2007-2023 жылдар аралығындағы деректер енгізілген.
Нәтижесі алаңдатарлық: жасөспірімдердің жартысынан көбі тәулігіне бес сағаттан аз ұйықтайды. Ғалымдар мұны бақылау кезеңіндегі ең жоғары көрсеткіш ретінде тіркеді. Яғни, мәселе біртіндеп емес, айтарлықтай күшейе түсті.
Мамандардың айтуынша, бес сағаттан аз ұйқы өсіп келе жатқан ағза үшін өте аз. Тұрақты ұйқының жетіспеушілігі психикалық жағдайға да, күнделікті іс-әрекетке де "тыныш соққы" береді: алаңдаушылық, депрессия белгілерінің көбеюі, зейін қоюдың қиындауы, мектептегі нәтижелердің төмендеуі осыдан туындауы мүмкін. Сонымен қатар, ұйқының жетіспеушілігі семіздік пен қант диабеті қаупін арттыруы мүмкін екені айтылады.
Трендті сандар айқынырақ көрсетеді:
2007 жылы сегіз сағат немесе одан да көп ұйықтайтын мектеп оқушыларының үлесі 30 пайыздан асты. 2023 жылға қарай бұл көрсеткіш төрттен бір бөліктен де аз деңгейге дейін төмендеді. Демек, "қалыпты ұйқы" тобы қысқарады, ал "аз ұйқы" тобы кеңейеді.
Ең қызығы - аз ұйықтау тек "экран көп" деген қарапайым себеппен шектелмейді екен. Зерттеуде депрессиялық ойлардың бар-жоғына немесе экран алдында көп уақыт өткізетін-өткізбейтініне қарамастан, жасөспірімдердің барлық дерлік топтарында ұйқының қысқаруы байқалғаны атап өтілді. Яғни бұл мәселе жалпы өмір салтына, ырғаққа және қысымға да байланысты болуы мүмкін.
Қорытынды біреу: ұйқы - "уақытты жоғалту" емес, жасөспірім үшін ең маңызды ресурстардың бірі. Егер бұл ресурс үнемі азая берсе, оның салдары көңіл-күйде де, денсаулықта да, оқуда да байқалады.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
